Chín mười người mua xe máy đều chọn xe theo hai cách: xem hàng xóm đi gì, hoặc thích mẫu nào lấy mẫu đó. Cách chọn ấy không sai đến mức gặp chuyện, nhưng nếu lịch trình của bạn xoay quanh quãng đi trong phố, đi làm, chợ, trường học của con, quán quen, thì chiếc xe hợp nhất với bạn thường không phải chiếc đẹp nhất trong showroom. Đi phố là loại hình di chuyển rất đặc thù: quãng ngắn, dừng nhiều, đề máy hằng chục lần mỗi ngày, len hẻm, đỗ sát vỉa hè. Bài này lần lượt đi qua cách chọn xe đúng cho loại lịch trình đó, từ cách gạch đầu dòng nhu cầu của chính bạn đến từng thông số xe đáng coi trọng hơn mã lực, kèm bảng so sánh và những sai lầm phổ biến.
Bước một: viết ra lịch trình của bạn trước khi xem xe
Việc đầu tiên không nằm ở chiếc xe nào cả, mà nằm ở ba câu hỏi về chính bạn. Trả lời được ba câu này, phạm vi lựa chọn sẽ tự thu hẹp còn hai ba nhóm xe thay vì loang ra cả bảng giá của hãng.
- Mỗi ngày bạn đi bao xa và tần suất thế nào? Dưới mười cây số một ngày với vài chặng ngắn là một bài toán, hai ba mươi cây số qua nhiều quận là bài toán khác hẳn. Quãng ngắn ưu tiên xe gọn dễ đề dễ dắt, quãng dài hơn mới bắt đầu cần máy đầm và yên êm.
- Bạn chở ai và chở gì? Đi suốt một mình với một cái túi là khác, hằng ngày chở thêm người lớn phía sau, đồ chợ, balo con đi học là khác. Chở nhiều là cốp xe và độ rộng yên leo lên thành tiêu chí số một.
- Xe đỗ ở đâu qua đêm và lúc làm việc? Cửa hàng có bãi giữ xe rộng thảnh thơi thì xe to cũng được, còn nếu xe nằm ngoài vỉa hè, trong hẻm nhỏ, dưới gầm chung cư có ô sát nhau, thì mỗi centimet chiều rộng và mỗi ký cân nặng của xe đều là trải nghiệm hàng ngày của bạn.
Ba câu trả lời đó sẽ chỉ bạn về đúng một trong ba kiểu xe chính dưới đây, phần còn lại của bài chỉ là so đo kỹ hơn trong phạm vi đã thu hẹp.
Xe ga, xe số hay xe côn tay cho lịch trình thuần phố
Trong môi trường dừng đi dừng lại liên tục, khác biệt lớn nhất giữa ba loại xe không nằm ở tốc độ, mà nằm ở bàn tay trái của bạn. Đi phố nghĩa là bạn bóp côn nếu dùng xe số, hoặc không cần đụng tới côn nếu dùng xe ga, hàng trăm lần mỗi ngày. Cái chênh một chút mỗi lần ấy, cộng dồn sau một giờ kẹt xe, thành khác biệt giữa về nhà với hai tay nhức mỏi và về nhà nhẹ nhàng.
Xe ga gần như được sinh ra cho lịch trình phố: đề nổ lấy ngay, không tải côn, cốp đựng mũ và đồ, yên rộng, chân để phẳng thoải mái khi chờ đèn đỏ lâu. Đổi lại, xe ga nặng hơn xe số cùng cỡ, giá mua cao hơn, và cấu tạo puli dây curoa đòi hỏi bảo dưỡng đều hơn. Với người đi phố hằng ngày, đây là lựa chọn an toàn của phần đông, và các bản có phanh kết hợp hay chống bó cứng càng làm phần trừ nhỏ đi.
Xe số là lựa chọn của lý trí khi ngân sách gói lại: giá mua rẻ, xe nhẹ, dễ luồn, chi phí giữ gìn thấp, và là mẫu xe giữ giá tốt nhất khi bán lại vì nhu cầu quá lớn. Người chấp nhận bóp côn mỗi ngày sẽ được đổi bằng tổng chi rẻ hơn hẳn xe ga. Nhược điểm duy nhất mà cũng là quyết định: mỏi tay trái khi kẹt xe nặng, và không có cốp đồ.
Xe côn tay không phải ứng viên cho lịch trình thuần phố. Dáng ngồi chúi, yên cao, không cốp, và bàn côn mà mỗi mét lết phải bóp một lần, tất cả đều ngược với yêu cầu của phố. Chỉ nên cân nhắc nhóm này nếu ngoài đi phố bạn còn có phần đam mê chạy đường trường cuối tuần, nếu không thì đó là mua cái đẹp để chịu cái bất tiện mỗi ngày.
Những thông số đáng coi hơn mã lực khi đi phố
Cân nặng và độ gọn quyết định trải nghiệm mỗi ngày
Trong phố, nhẹ là vàng. Xe nhẹ dễ dắt lên vỉa hè, dễ đẩy lùi khi cần tấp vào chỗ hở, và đỡ tốn sức khi phải đẩy bộ qua đoạn cấm máy. Nắm vài con số để hình dung: Honda Vision nặng khoảng chín mươi ba đến chín mươi tám ký tùy bản, Yamaha Grande khoảng một trăm đến một trăm lẻ một ký, Lead đã cỡ một trăm mười ba ký, còn các mẫu cỡ lớn càng lên càng nặng thêm. Chênh hai ba ký nghe nhỏ, nhưng hai ba ký mà bạn dắt ra dắt vào bốn lần một ngày quanh năm thì không nhỏ nữa. Tương tự, xe gọn với chiếu sáng gọn bên hông giúp bạn luồn hẻm và đỗ giữa hai xe khác dễ hơn hẳn chiếc thân rộng.
Chiều cao yên khớp với dáng người
Đây là thông số bị bỏ qua nhiều nhất và hối tiếc nhiều nhất. Yên cao khiến người thấp phải kiễng một chân mỗi lần dừng đèn đỏ, mà dừng đèn đỏ trong phố là hàng chục lần một ngày. Khoảng tham khảo thực tế: yên Lead 760 milimét thuộc hàng thấp và dễ ngồi, Vision dao động quanh 761 đến 785 milimét tùy bản, Grande đã 790 milimét, còn Exciter lên tới 795 milimét. Người cao dưới một mét sáu mươi nên ưu tiên nhóm yên dưới 770 milimét, và luôn nhớ ngồi thử thật, hai chân chạm đất phải thành thật chứ không phải nhón cho đẹp lúc người bán đứng cạnh xem.
Cốp xe và không gian chở đồ
Nếu lịch trình của bạn có chở đồ hoặc hay vác mũ nửa cùng áo mưa, cốp là tiện nghi được cảm nhận mỗi ngày. Cốp Vision cỡ mười sáu đến mười tám lít nhét vừa mũ nửa cùng vài món nhỏ, Lead là vua cốp với ba mươi bảy lít, SH Mode khoảng mười tám lít rưỡi cũng thuộc hàng rộng rãi. Còn xe số thì cốp gần như là không có, đồ phải ba lô hoặc gàu, nên nếu bạn rơi vào nhóm hay chở đồ, cứ đứng ở tiêu chí này là đã loại được nửa bảng giá rồi.
Phanh trong phố và những cú phanh bất ngờ
Nghe ngược đời nhưng đi phố mới thật sự cần phanh tốt: đường đông, xe máy chen, người qua đường xuất hiện không báo trước, và phối hợp phanh gấp ở tốc độ thấp xảy ra liên tục. Hệ thống phanh kết hợp hai bánh, vốn phổ biến trên xe ga hiện hành, giúp người mới phanh chắc hơn mà không cần khéo léo phân bố lực. Chống bó cứng phanh trước vẫn là phần thừa đáng giá trên đường phố, nhất là mùa mưa mặt đường bóng. Đừng vì nghe “phố chạy chậm nên phanh thường cũng được” mà chê rẻ khoản an toàn này, bởi các cú va trong phố thường không xuất phát từ chạy nhanh, mà từ bị cắt đường.
Tiêu hao nhiên liệu kiểu lết phố khác kiểu chạy trường
Con số lít trên trăm cây số mà hãng công bố thường đo ở điều kiện đều tốc, trong khi đi phố thì đề máy liên tục, ga nhấp nhô, nên mức thật trên đồng hồ luôn nhỉnh hơn con số công bố. Nhóm tiết kiệm nổi bật gồm xe số: Wave Alpha công bố quanh một phẩy bảy hai lít, RSX khoảng một phẩy năm sáu lít, xe ga nhỏ như Vision khoảng một phẩy tám lăm lít, còn các xe ga lớn cỡ Lead công bố trên hai lít và thực tế còn nhỉ hơn nữa. Nếu mỗi ngày bạn đi chục cây số thì chênh nhau vài chục nghìn xăng mỗi tuần, không đáng đổi cả quyết định, nhưng với ai đi hai ba chục cây số hằng ngày thì đây là khoản đáng tính.
Bảng so sánh bốn nhóm xe theo lịch trình đi phố
| Nhóm xe | Mẫu đại diện | Điểm mạnh trong phố | Điểm trừ | Hợp với ai |
|---|---|---|---|---|
| Xe số phổ thông | Wave Alpha, Sirius, Blade | Rẻ, nhẹ, luồn hẻm giỏi, giữ giá | Bóp côn khi kẹt xe, không cốp | Ngân sách gọn, quãng ngắn, đi một mình |
| Xe ga nhỏ gọn | Vision, Grande | Nhẹ, yên vừa, cốp mũ, đề êm | Giá cao hơn xe số cùng tầm | Đi làm phố hằng ngày, cần tiện nghi |
| Xe ga trung và lớn | Lead, Air Blade, Vario, SH Mode | Cốp rộng, máy đầm, chở đôi tốt | Nặng, rộng, giá và phí giữ xe cao hơn | Chở đồ, chở người, quãng dài hơn |
| Xe côn tay | Exciter, Winner X, Raider | Nhanh, đẹp, đầm trên đường thoáng | Mỏi tay kẹt xe, yên cao, không cốp | Chỉ khi có nhu cầu đường trường ngoài giờ |
Thử xe đúng cách: một vòng đi thử nói lên nhiều điều
Không gì thay được việc ngồi lên và chạy thử, nhưng chạy thử cũng phải đúng kiểu. Nhiều người chỉ chạy một vòng quanh khối nhà bán hàng, đường thoáng, ga lên thẳng, rồi về chốt. Cách thử đúng cho lịch trình phố phải mô phỏng lại phố: đề nguội hai ba lần xem xe nổ có nhẹ không, lết chậm hai phút xem máy có chớt không, bóp côn và giữ nửa côn xem tay có chịu được độ nặng ấy mỗi ngày không, dừng hoàn toàn năm sáu lần xem chân chạm đất có vững không, và mở cốp đựng thử đúng bộ đồ bạn hay mang. Mười phút kiểu đó đáng giá hơn cả buổi xem thông số trên mạng.
Những sai lầm hay gặp khi chọn xe đi phố
- Chọn xe theo mắt rồi chịu theo chân: mê dáng xe côn tay mạnh mẽ, nhưng lịch trình toàn kẹt xe, kết quả là mỗi buổi chiều phải xoa tay trái. Xe phải phục vụ lịch trình, không phải lịch trình bẻ cong theo xe.
- Quá coi trọng tốc độ: trong phố tốc độ thực tế thoáng nhất cũng chỉ năm mươi sáu mươi, chiếc 110 phân khối vẫn kịp theo dòng xe. Cỗ máy mạnh nhất nhịt phố là thứ hầu như không bao giờ mở hết.
- Bỏ qua chiều cao yên: ngồi thử thấy “tạm ổn” lúc người bán đang đỡ ý, ba hôm sau mới biết kiễng chân cả hai bên đùi mỏi nhừ.
- Chưa tính chi phí hậu mãi: xe ga bảo dưỡng đều hơn, xe lớn lốp to phí giữ xe đắt hơn, xe cũ phải dành sẵn một khoản sửa sau khi nhận. Giá mua mới chỉ là phần nổi của tổng chi.
- Quên chỗ đỗ xe: chiếc xe rộng rãi êm ru mà mỗi tối phải ép lọt vào khe hẻm, sau một tháng bạn sẽ ghét nó dù nó đẹp thế nào.
Các câu hỏi thường gặp
Đi phố hằng ngày thì xe ga hay xe số hợp hơn?
Về trải nghiệm thuần túy, xe ga nhàn hơn hẳn: không bóp côn, đề nhanh, cốp đồ, và phần đông người đi phố lâu năm chốt xe ga là vì tiện hằng ngày. Xe số thắng ở tổng chi: giá mua, chi phí giữ gìn và giá bán lại đều tốt hơn. Nếu ngân sách là rào cản chính hoặc quãng đi ngắn, xe số vẫn là phương án rất đáng tiền, còn túi thoải mái và đi phố nhiều thì xe ga xứng đáng phần chênh.
Lịch trình toàn phố có cần xe trên 125 phân khối không?
Hầu như không. Xe 110 đến 125 phân khối đủ sức cho mọi tình huống trong phố, từ xuất phát ở đèn đỏ đến chở thêm người. Máy lớn hơn ăn điểm ở đường trường, còn trong phố chỉ ăn điểm ở… tiền xăng và giá giữ xe. Trừ khi bạn thường xuyên chở đôi lên dốc cầu vượt hoặc có chuyến ngoại thành đều đặn, 110 đến 125 là vùng hợp lý nhất.
Người cao một mét năm mươi lăm chọn xe như thế nào cho vững?
Ưu tiên yên dưới 770 milimét và xe nhẹ. Lead với yên 760 milimét là ví dụ điển hình của nhóm dễ ngồi, các bản Vision yên thấp cũng ở vùng an toàn. Nhớ ngồi thử với tư thế thật, chân hai bên chạm đất đồng thời, và dừng thử vài lần như dừng đèn đỏ. Yên và trọng tâm hợp dáng người còn quan trọng hơn mọi thông số khác với người không cao.
Trong phố có cần phanh chống bó cứng không?
Không bắt buộc, nhưng đáng cân nhắc nếu ngân sách cho phép. Đi phố tốc độ thấp nên hệ thống phanh kết hợp đã đáp ứng phần lớn tình huống, tuy nhiên chống bó cứng phát huy đúng một vài khoảnh khắc cần nhất: mặt đường mưa, sương sớm, cát trên vạch sơn. Nếu chênh lệch giá giữa bản có và không có ở mức vài triệu và bạn định dùng xe nhiều năm, khoản này nên ưu tiên trước các trang trí khác.
Xe cũ năm bảy năm tuổi có đáng mua để đi phố không?
Đáng, với hai điều kiện. Điều kiện thứ nhất là xe số: cấu tạo đơn giản, hỏng gì cũng sửa rẻ, một chiếc Wave đời cũ chạy phố vẫn làm tròn nhiệm vụ. Điều kiện thứ hai là giấy tờ chính chủ và bạn có một buổi kiểm tra kỹ như đã bàn trong các hướng dẫn nhận xe cũ. Riêng xe ga cũ nên cẩn hơn vì bộ puli và dây curoa là hai món khó nghe ra khi xem, mà chi phí thay không nhỏ.
Đi phố chở con nhỏ cần chú ý gì khi chọn xe?
Chọn xe có chân để phẳng và yên rộng, cốp đủ đựng balo và áo mưa của cả hai. Về phía pháp lý và an toàn, trẻ dưới sáu tuổi phải ngồi phía trước giữa hai tay người lái, nên yên xe càng thoải mái và trượt ít càng tốt, kèm mũ bảo hiểm đúng cỡ cho trẻ. Trẻ lớn hơn ngồi sau cũng cần bám cố định, vì phần lớn tình huống va chạm nhẹ trong phố xảy ra lúc máy lùi bánh và người sau đu đưa theo quán tính.
Mỗi ngày chỉ đi mười cây số thì có đáng mua xe đắt không?
Không đáng. Quãng ngắn nghĩa là xe ít khi vào gu máy, mọi chiếc xe phổ thông đều đủ sức tốt cho nhu cầu này. Chi tiền chênh nên dồn vào hai thứ có ích thật: phanh tốt và yên êm. Còn những tiện nghi cao cấp sẽ gần như không có dịp phát huy trên quãng mười cây số.
Nên chốt theo kiểu xe quen hay dám thử kiểu xe mới?
Quy tắc đơn giản: đổi kiểu xe thì đi thuê thử trước vài ngày. Cảm giác ngồi xe ga sau mười năm đi xe số, hoặc ngược lại, chỉ hiện rõ sau hai ba ngày đủ các tình huống phố thật, chứ không hiện trong vòng chạy thử mười phút quanh cửa hàng. Vài trăm nghìn tiền thuê thử là khoản rẻ nhất để tránh một quyết định sai vài chục triệu. Để cân đối loại xe và chi phí theo lịch trình, bạn nên đối chiếu thêm Xe nào phù hợp đi phố Hà Nội? Chọn theo nhu cầu, Thuê hay mua xe máy khi ở Hà Nội 1–3 tháng? và Honda Vision có phù hợp khách du lịch Hà Nội?. Chọn hướng dẫn đúng trường hợp của bạn trước khi quyết định.
