Cầu Long Biên Hà Nội: Đi lúc nào đẹp, chụp ảnh ở đâu và chơi gì gần đó?

Trong tất cả những góc Hà Nội được chụp nhiều nhất, cầu Long Biên thuộc hàng hiếm hoi: một cây cầu hơn 120 năm tuổi, thép đã bạc màu, vẫn ngày ngày chở tàu hỏa, xe máy và hàng nghìn đời sống nhỏ bé qua sông Hồng. Người ta đến đây để ngắm hoàng hôn, để chụp ảnh với những nhịp thép cổ kính, để đi bộ giữa lòng sông vào buổi sớm sương mờ – rồi bất ngờ nhận ra đây là một trong những nơi “chữa lành” hiệu nghiệm nhất thủ đô. Bài viết này gói gọn mọi thứ bạn cần cho một chuyến đi cầu Long Biên trọn vẹn: lịch sử để hiểu vì sao cầu đặc biệt, khung giờ đẹp nhất, từng góc chụp ảnh cụ thể, và những gì có thể chơi quanh quất gần cầu.

Cầu Long Biên là cây cầu gì?

Cầu Long Biên là cây cầu thép đầu tiên bắc qua sông Hồng, nối phường Hoàn Kiếm (bờ nam) với phường Bồ Đề, Ngọc Lâm (bờ bắc, quận Long Biên cũ). Cây cầu được khởi công tháng 9/1898, khánh thành ngày 28/2/1902 sau hơn 3 năm thi công, do nhà thầu Pháp Daydé & Pillé thiết kế và xây dựng. Ngày nay, trên đầu cầu vẫn còn tấm biển kim loại khắc dòng chữ “1899 – 1902 – Daydé & Pillé – Paris” – chi tiết mà bất kỳ ai đứng dưới chân cầu cũng nhìn thấy được.

Cấu trúc cầu gồm 19 nhịp dầm thép đặt trên 20 trụ lớn, phần bắc qua sông dài khoảng 1,68 km, tính cả 896m đường dẫn xây bằng đá thì toàn tuyến dài khoảng 2,29 km. Kiểu dáng “dầm chìa” của cầu lấy theo cầu Tolbiac ở Paris – một kỹ thuật rất hiện đại vào đầu thế kỷ 20. Đứng từ xa nhìn sang, cầu như một dải lưới mắt cáo mềm mại vắt ngang sông: vừa kiên cố, vừa thanh thoát đến lạ. Thời điểm khánh thành, cầu từng được ca ngợi là cây cầu tầm cỡ bậc nhất Viễn Đông, và nằm trong số những cây cầu dài nhất thế kỷ đầu thế kỷ 20.

Một chi tiết thú vị ít ai để ý khi đứng trên cầu: cầu Long Biên là một trong hai cây cầu ở Việt Nam tổ chức lưu thông ngược chiều – xe đường bộ đi bên trái so với đường ray tàu hỏa, một quy định có từ thời Pháp thuộc và giữ cho đến ngày nay. Nhìn kỹ làn đi, bạn sẽ thấy mọi thứ hơi “ngược” so với cầu thông thường.

Lịch sử 120 năm của cây cầu “nối liền hai thế kỷ”

Từ cầu Doumer đến cầu Long Biên

Dự án xây cầu bắc qua sông Hồng được Toàn quyền Đông Dương Paul Doumer thông qua năm 1897 nhằm phục vụ khai thác thuộc địa, kết nối Hà Nội với tuyến đường sắt Hà Nội – Hải Phòng. Tại phiên đấu thầu, đồ án của công ty Daydé & Pillé đã vượt qua các nhà thầu lớn của Pháp trong đó có công ty của Eiffel để giành hợp đồng. Khởi công tháng 9/1898 với phần lớn nhân công là người Việt, cầu hoàn thành sớm hơn kế hoạch dự trù: thay vì 5 năm, chỉ mất 3 năm 9 tháng. Cầu được đặt tên Doumer theo tên vị Toàn quyền khởi xướng; sau năm 1954, cầu mang tên gọi Long Biên như ngày nay – tên một phủ cổ xưa ở vùng đất bờ bắc sông Hồng.

Những vết bom chiến tranh vẫn còn trên cầu

Cầu từng là mục tiêu đánh phá ác liệt trong kháng chiến chống Mỹ vì vai trò huyết mạch của nó. Riêng trong chiến dịch Sấm Rền (1965 – 1968), cầu bị máy bay ném bom 10 lần, hỏng 7 nhịp và 4 trụ lớn; sau đó các nhịp bị đánh sập được thay bằng dầm bán vĩnh cửu để khôi phục giao thông. Đó là lý do nếu để ý, bạn sẽ thấy ngày nay một số nhịp của cầu có chất liệu và màu sắc khác hẳn những nhịp thép nguyên bản – những “mảnh vá” lịch sử nằm ngay trên sống cầu. Với nhiều người Hà Nội, đây chính là sức hấp dẫn của Long Biên: cây cầu không chỉ đẹp, mà còn mang cả một quá khứ chiến tranh thấy được bằng mắt thường.

Nhiều tin đồn về Eiffel – và sự thật

Rất nhiều người truyền nhau rằng cầu Long Biên do Eiffel – người tháp Eiffel – thiết kế. Sự thật đã được các tư liệu lưu trữ xác nhận: trong các bản vẽ thiết kế của Daydé & Pillé hiện lưu tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia I có chữ ký của các kỹ sư nhà thầu và chữ ký phê duyệt của Toàn quyền Paul Doumer, nhưng không có bất kỳ chữ ký nào của Eiffel. Công ty của Eiffel chỉ tham gia đấu thầu và thua cuộc. Tin đồn có thể bắt nguồn từ việc cùng thời với công trình của Eiffel và cùng là kết cấu thép, nhưng bạn hoàn toàn có thể tự tin đính chính khi nghe ai đó kể câu chuyện này khi đứng dưới cầu.

Đi cầu Long Biên lúc nào đẹp nhất?

Cầu Long Biên đẹp quanh ngày, nhưng mỗi khung giờ một vẻ. Chọn đúng thời điểm, bạn sẽ mang về những bức ảnh đẹp gấp nhiều lần cùng một chuyến đi.

Bình minh – Hà Nội mờ sương từ trên cầu

Khoảng 5h – 6h30 sáng, cầu Long Biên thuộc về những người dậy sớm: sương mỏng giăng trên mặt sông Hồng, ánh nắng đầu ngày hắt qua những thanh thép, các chuyến tàu đêm cuối cùng lăn qua ray làm rung nhẹ cả làn đi bộ. Nhiều nhiếp ảnh gia xác nhận đây là khung giờ “huyền ảo” nhất của cầu – nhất là mùa thu, khi trời trong và sương nhiều. Đi bộ từ đầu cầu phía Hoàn Kiếm ra giữa nhịp lớn, bạn sẽ thấy mặt sông như một tấm gương bạc. Ưu điểm nữa của buổi sớm: vắng người, chụp ảnh thoải mái không sợ lọt “thùng rác” xe cộ vào khung hình.

Hoàng hôn – khung giờ kinh điển của Long Biên

Nếu chỉ chọn một khung giờ để đi, đó là chiều muộn. Cầu Long Biên hướng theo trục đông – tây, nên mặt trời lặn ngay sau những nhịp cầu, nhuộm cả dòng sông Hồng thành màu hồng cam; bóng các trụ thép đổ dài xuống mặt nước và lên bãi bồi. Khoảng 17h – 18h30 tùy mùa là lúc đẹp nhất – hãy đến trước 30 – 45 phút trước lúc hoàng hôn để chọn góc đứng, vì đây là khung giờ đông người nhất. Sau khi mặt trời khuất, cầu lên đèn, tàu hỏa thỉnh thoảng chạy qua với ánh sáng vàng – một khung ảnh thứ hai hoàn toàn khác. Nhiều người ở lại thêm cả tiếng sau hoàng hôn chỉ để chờ khoảnh khắc đèn cầu bật sáng.

Ban ngày và đêm – mỗi lúc một việc

Giữa trưa nắng gắt thì cầu hơi “gắt mắt” với thép nóng và ít bóng râm, nhưng hợp cho những ai muốn chụp kiến trúc chi tiết: các đinh tán, biển khắc nhà thầu, kết cấu xếp tầng của dầm thép. Buổi tối, cầu trở thành điểm hẹn mùa đông quen thuộc: gió sông lạnh, ngồi ở bãi dưới chân cầu ăn ngô, khoai nướng rồi mới lên cầu đi một vòng ngắm thành phố lên đèn – kiểu trải nghiệm mà người Hà Nội gọi nôm na là “hóng”. Lưu ý là làn đi bộ trên cầu không có đèn sáng dày, bạn nên mang đèn pin nếu định lưu lại rất muộn.

Lưu ý về giờ giấc tàu và xe cộ

Trên cầu vẫn chạy tàu hỏa (đường sắt đơn nằm giữa hai làn đường bộ), mỗi lần tàu qua sẽ có tín hiệu và chốt đường. Đi bộ, đứng chụp ảnh phải luôn nắm rõ vị trí làn tàu, tuyệt đối không dừng lại trên phần đường ray – các vạch làn chỉ dẫn khá rõ, cứ đứng hẳn sang lối đi bộ phía ngoài. Về xe cộ: ô tô không được lưu thông trên cầu; xe máy và xe thô sơ đi theo làn quy định, người đi bộ có lối riêng ngoài cùng. Mấy năm gần đây cầu được duy tu, sửa chữa nhiều đợt (có những đợt cấm toàn bộ xe qua cầu 60 ngày để sửa đường bộ hành), nên trước khi đi bạn nên xem nhanh thông báo giao thông mới nhất của Hà Nội để không brư mất chuyến.

Chụp ảnh cầu Long Biên ở đâu đẹp nhất?

Dưới đây là bốn nhóm góc chụp đã được giới nhiếp ảnh Hà Nội “kiểm định” qua nhiều năm, sắp theo mức thuận tiện.

Trên cầu – góc nhìn ngang với nhịp thép

Đứng trên làn đi bộ của cầu, bạn chụp được dọc những nhịp dầm thép xếp tầng trải dài bất tận – kiểu khung hình “săn profond” mà hầu như ảnh nào về Long Biên cũng có. Mẹo nhỏ: chọn đoạn gần nhịp lớn để lấy trụ thép làm đường dẫn (leading line); ngược sáng hoàng hôn thì để nhịp cầu ôm lấy mặt trời lặn. Đứng gần đầu cầu phía Hoàn Kiếm còn chụp được biển khắc “Daydé & Pillé – Paris” – chi tiết “chứng cứ lịch sử” rất được ưa chuộng. Nhớ canh các đoàn tàu: khi tàu lăn qua giữa những nhịp thép là khoảnh khắc đắt nhất nhưng chỉ kéo dài vài giây, hãy để máy sẵn chế độ chụp nhanh.

Bến đò Ngọc Lâm – góc ngắm hoàng hôn đẹp nhất

Bờ bắc sông, khu vực bến đò Ngọc Lâm (phường Ngọc Lâm) là điểm “săn hoàng hôn” nổi tiếng gần đây của dân Hà Nội: đứng từ bãi bồi nhìn sang, toàn bộ dáng cầu uốn lượn hiện ra trong khung trời hoàng hôn, dưới là những chiếc thuyền, người đánh cá và gánh hàng rong trên sông. Muốn có ảnh đẹp từ góc này, đi sớm chiều, thuê hoặc dắt xe đạp dọc đê ra bến, và chú ý mang giày đi được đất bồi mềm. Cuối mùa hè đầu mùa thu là khoảng thời gian được nhiều tay máy đánh giá đẹp nhất ở góc này: mây đẹp, sông còn đầy nước.

Bến hoa Phúc Xá và bãi cỏ hồng – bình minh rực rỡ dưới chân cầu

Bờ nam sông, bãi bồi dưới chân cầu (phường Phúc Xá) sau đợt cải tạo đã trở thành “Bến hoa Phúc Xá” với những thảm hoa rộng hàng nghìn mét vuông; gần đó còn có bãi cỏ hồng thơ mộng từng gây sốt giới trẻ, đi vào từ các ngõ 125 và 155 phố An Xá. Khung giờ vàng là bình minh: nắng đầu ngày nhuộm vàng cánh đồng hoa, cầu cổ kính làm phông nền phía trên. Mỗi luống hoa có lối đi giữa để vào trong chụp – đừng giẫm lên luống. Đây là chỗ duy nhất trong danh sách vừa chụp hoa vừa có được “kỷ vật” là phông cầu Long Biên nguyên dáng.

Bãi đá sông Hồng, mùa cỏ lau và quán cà phê Trần Nhật Duật

Dọc bãi đá dưới chân cầu, khoảng tháng 10 – 11 hằng năm, cỏ lau trắng nở rộ – khoảnh khắc mà dân chụp ảnh Hà Nội chờ cả năm: cỏ lau lay theo gió, cầu thép phía sau, sông Hồng lấp lánh, đẹp tựa tranh làng quê. Ngoài mùa cỏ lau, bãi đá vẫn là phông nền lý tưởng cho ảnh Concept “hoài cổ”. Còn nếu muốn ngồi yên mà chụp, hàng quán cà phê khu Trần Nhật Duật (đường dẫn lên cầu phía bờ nam) có view nhìn thẳng cầu và bãi sông – gọi một ly, kê máy, chờ hoàng hôn: cách dễ nhất để có ảnh đẹp mà không phải đứng nắng.

Chơi gì gần cầu Long Biên?

Đi bộ một vòng cầu, nghe và nhìn Hà Nội

Trải nghiệm rẻ nhất mà đậm nhất ở Long Biên vẫn là đi bộ: khởi đầu từ đầu cầu phía Hoàn Kiếm, đi chậm hết phần cầu chính rồi quay lại – khoảng 40 – 60 phút. Trên đường, bạn sẽ gặp đủ một Hà Nội thu nhỏ: những người đạp chở rau từ bờ bắc sang chợ sớm, đoàn xe chở hàng, tàu hỏa rền rền qua, và những người già đứng dựa lan can ngắm sông như thói quen mấy chục năm. Chỗ đứng giữa nhịp lớn phóng tầm mắt ra: một phía là thành phố cao tầng, một phía là bãi bồi xanh mướt – Hà Nội hiếm chỗ nào cho cảm giác rộng như thế.

Bãi giữa sông Hồng và chợ sớm bờ bắc

Xuống bãi bồi, bạn sẽ thấy một không gian khác hẳn phố xá: những thảm hoa, lối đi đất, người trồng rau, chở cỏ, thả diều. Sáng sớm bờ bắc quanh khu Ngọc Lâm – Bồ Đề nhộn nhịp gánh hàng, chợ rau của người ta chở qua cầu từ đêm – một góc đời sống rất thật, gần như chưa bị du lịch hóa. Đây cũng là chỗ picnic nhẹ nhàng cuối tuần cho gia đình có trẻ nhỏ, miễn là bạn giữ gìn sạch bãi và không xâm phạm vùng trồng của dân.

Khu Hoàn Kiếm – phố cổ ngay đầu cầu

Đầu cầu phía nam chỉ cách phố cổ vài phút: chợ Đồng Xuân, chợ đêm phố cổ cuối tuần (tối thứ Sáu đến Chủ Nhật), hàng bún – phở – bánh cuốn khu Hàng Lược, Hàng Mã. Lịch trình hoàn hảo cho một buổi tối: chiều đi bộ trên cầu ngắm hoàng hôn, tối dạo phố cổ ăn uống, khép lại bằng một vòng Hồ Gươm xem rùa tháp. Với khách du lịch chỉ có một tối ở Hà Nội, đây là combo rất khó làm sai.

Mùa đông ăn ngô khoai, mùa hè hóng gió

Mùa đông, khu vực chân cầu là chốn ngô, khoai, sắn nướng nổi tiếng: ngồi bên bếp than hồng giữa gió sông, tay cầm bắp ngô nóng, ngắm cầu lên đèn – trải nghiệm “chốt hạ” của bao thế hệ sinh viên Hà Nội. Mùa hè thì ngược lại: cầu thành điểm hóng mát, nhiều nhóm bạn mang chiếu xuống bãi cỏ ăn vặt, ca hát nhẹ nhàng. Nếu đi mùa nào thì chơi kiểu nấy, đừng ngược – mùa đông dưới bãi rất lạnh, còn mùa hè trưa đứng trên cầu rất nóng.

Kinh nghiệm và lưu ý khi đi cầu Long Biên

• Cách đi: xe máy hợp nhất; từ phố cổ đi theo Trần Nhật Duật hoặc Chương Dương rồi rẽ lên cầu. Ô tô phải đi cầu Chương Dương hoặc Nhật Tân – Long Biên không cho ô tô lưu thông.
• Cẩn thận đường ray: luôn để ý tín hiệu và chốt tàu; đứng chụp ảnh phải hẳn trong làn đi bộ. Nghe còi/tín hiệu là lùi ngay, không chạy theo tàu để chụp.
• Trang phục, giày dép: đường bộ hành và bãi bồi nhiều đá dăm, đất; giày thể thao hoặc sneaker thoải mái nhất. Giày cao gót đi cầu rất khó chịu.
• Khung giờ đề xuất theo mục đích: bình minh (5h – 6h30) cho ảnh sương mờ và vắng người; 17h – 18h30 cho hoàng hôn (đến sớm 30 – 45 phút); tối mùa đông cho ngô khoai nướng; trưa cho ảnh kiến trúc chi tiết.
• Xem thông báo giao thông trước khi đi: cầu được duy tu, sửa chữa định kỳ nhiều đợt gần đây, có những giai đoạn cấm toàn bộ xe máy, xe thô sơ (người đi bộ vẫn thường được lên cầu khi thi công phần đường bộ). Kiểm tra thông báo mới nhất của Sở Xây dựng Hà Nội để khỏi bị chặn giữa đường.
• Giữ an toàn trên bãi sông: đất bồi mềm, có đoạn sát mép nước; không bơi ở vùng sông này – nước chảy xoáy quanh trụ cầu. Chiều mưa lớn hoặc sau lũ, bãi bồi lầy và bẩn, nên chọn trời khô ráo.
• Mang theo: đèn pin nếu ở lại tối, nước uống, mũ nón theo mùa; đồ ăn nhẹ nếu định picnic dưới bãi. Quanh đầu cầu có hàng quán, nhưng xuống bãi giữa thì không mua được gì.
• Tôn trọng đời sống địa phương: bãi bồi có nhiều vùng dân trồng rau, hoa; chụp ảnh tránh giẫm nát luống, hỏi phép khi chụp cận người mưu sinh – đa số đều vui vẻ, nhưng cứ hỏi cho lịch sự.

Các câu hỏi thường gặp về cầu Long Biên

Cầu Long Biên có được đi bộ không?

Có. Cầu có lối đi bộ riêng ở ngoài cùng, bên cạnh làn xe máy và đường ray tàu. Đi bộ cầu Long Biên là một trong những trải nghiệm “must-try” ở Hà Nội, nhất là lúc hoàng hôn. Trong các đợt sửa chữa, phần đường bộ có thể bị cấm xe nhưng người đi bộ thường vẫn đi lại được theo chỉ dẫn của đơn vị thi công.

Ô tô có được qua cầu Long Biên không?

Không. Cầu hiện chỉ dành cho tàu hỏa, xe máy, xe thô sơ và người đi bộ. Ô tô và các xe lớn phải đi các cầu lân cận như cầu Chương Dương (ngay cạnh) hoặc cầu Nhật Tân. Chính vì thế không khí trên cầu khá yên tĩnh so với các cầu khác – một phần lý do nó hợp để đi dạo.

Chụp hoàng hôn cầu Long Biên đẹp nhất ở đâu, lúc mấy giờ?

Hai góc đẹp nhất là đứng trên cầu (lấy nhịp thép làm đường dẫn về phía mặt trời) và từ bến đò Ngọc Lâm ở bờ bắc (nhìn toàn dáng cầu). Khung giờ vàng khoảng 17h – 18h30 tùy mùa; đến trước 30 – 45 phút để tìm góc và chờ ánh sáng “chín”. Sau hoàng hôn, ở lại thêm 20 – 30 phút để chụp cầu lên đèn và tàu hỏa lúc đêm về.

Cầu Long Biên có phải do Eiffel thiết kế không?

Không. Cầu do công ty Daydé & Pillé thiết kế và thi công sau khi thắng thầu năm 1897. Các bản vẽ gốc lưu trữ hiện không có chữ ký nào của Eiffel; công ty của ông từng tham gia đấu thầu nhưng không thắng. Cầu được thiết kế theo kiểu dầm chìa giống cầu Tolbiac ở Paris.

Vì sao một số nhịp cầu có màu khác?

Đó là hậu quả của chiến tranh: trong chiến dịch Sấm Rền (1965 – 1968), cầu bị ném bom 10 lần, hỏng 7 nhịp và 4 trụ lớn. Các nhịp bị hủy được thay bằng dầm bán vĩnh cửu với chất liệu khác, nên nhìn khác màu so với những nhịp thép nguyên bản. Chính những “mảnh vá” này khiến cầu trở thành chứng tích lịch sử sống động.

Đi cầu Long Biên mất bao lâu?

Đi bộ một chiều phần cầu chính khoảng 25 – 35 phút nếu thong thả; một vòng khứ hồi kèm dừng chụp ảnh hết khoảng 1 – 1,5 tiếng. Nếu kết hợp xuống bãi bồi hoặc bến hoa Phúc Xá thì nên dành cả nửa buổi hoặc một buổi tối.

Mùa nào đi cầu Long Biên đẹp nhất?

Mùa thu (khoảng tháng 9 – 11) là đẹp nhất: trời trong, hoàng hôn rực rỡ, và đặc biệt tháng 10 – 11 có mùa cỏ lau nở trắng trên bãi đá dưới chân cầu. Mùa hè mưa to nên chọn ngày nắng; mùa đông se lạnh nhưng hợp kiểu “ăn ngô khoai nướng ngắm cầu lên đèn”. Bình minh đẹp nhất vào những hôm có sương mỏng.

Gần cầu Long Biên có gì chơi nữa?

Đầu cầu phía nam sát phố cổ: chợ Đồng Xuân, chợ đêm phố cổ cuối tuần, ẩm thực khu Hàng Lược – Hàng Mã, Hồ Gươm. Chân cầu phía nam có bến hoa Phúc Xá, bãi cỏ hồng và các quán cà phê view cầu khu Trần Nhật Duật; bờ bắc có bến đò Ngọc Lâm và bãi bồi rộng. Gần như chỉ cần một chiếc xe máy là kết nối được tất cả trong một buổi.

Cầu Long Biên không cần vé, không cần đặt tour, không phải canh giờ mở cửa – thứ duy nhất bạn cần là một khung giờ đẹp và chút thời gian rảnh. Nhớ hai điều là đủ: chiều thì đến trước hoàng hôn khoảng nửa tiếng, và luôn để ý phần đường ray khi đứng chụp ảnh. Còn lại, cứ để những nhịp thép hơn trăm năm tuổi lo phần còn lại – đã hơn một thế kỷ nay, mỗi ngày cây cầu này đều cho người Hà Nội và du khách thấy một điều gì đó đáng nhớ, và nó vẫn còn nhiều buổi hoàng hôn để cho đi.

Để ghép tuyến tham quan và chuẩn bị phương tiện, bạn có thể xem thêm Thuê xe máy du lịch Hà Nội: Giá, thủ tục, lịch trình, Chùa Trấn Quốc: Lịch sử và kinh nghiệm tham quan và Địa điểm du lịch Hà Nội: Đi đâu và ghép lịch trình?. Chọn hướng dẫn đúng trường hợp của bạn trước khi quyết định.