Thuê Xe Máy Du Lịch Hà Nội: Hướng Dẫn Toàn Diện Từ A–Z Cho Người Lần Đầu

Thuê một chiếc xe máy để tự mình chạy qua Hà Nội là một trong những cách du lịch rẻ nhất, tự do nhất và cũng đậm chất thủ đô nhất. Bạn không phụ thuộc lịch xe buýt, không trả tiền đồng hồ taxi cho những quãng ba cây số, và có thể dừng lại ở bất kỳ góc phố nào có một hàng bún hoặc một khúc sông đẹp. Nhưng thuê xe máy du lịch ở Hà Nội cũng là chuyện có kỹ thuật của nó: chọn sai loại xe cho lịch trình, không đọc kỹ hợp đồng, thiếu giấy tờ hợp lệ, hoặc không biết quy định giao thông bản địa, thì chuyến đi dễ chuyển từ phiêu lưu thành phiền toái. Cẩm nang này đi từ A đến Z: giá thuê theo từng nhóm xe, thủ tục nhận xe, pháp lý cần thuộc, các cụm điểm tham quan trong nội đô lẫn ngoại thành, lịch trình mẫu theo số ngày, và đúc kết kinh nghiệm mà chỉ người sống lâu năm ở Hà Nội mới kể bạn.

Vì sao thuê xe máy là cách khám phá Hà Nội hợp lý nhất

Hà Nội là thành phố của những quãng ngắn. Danh sách tham quan trung bình của một du khách gồm Hồ Gươm, Văn Miếu, Lăng Bác, phố cổ, Hồ Tây, và các điểm này rải ra trong bán kính năm bảy cây số, chéch nhau chứ không nằm trên một tuyến duy nhất. Đi taxi hoặc xe gọi phần mềm giữa các điểm này nghĩa là bạn trả tiền chờ đèn đỏ, chờ kẹt xe, và chỉ được ngắm phố qua cửa kính. Xe buýt rẻ nhưng chậm và không vào được hẻm. Thuê xe máy giải quyết trọn gói: bạn đi đúng lúc mình muốn, dừng đúng chỗ mình thấy hay, và tự tay điều khiển nhịp độ của cả một ngày.

Về chi phí, con số sẽ nói rõ hơn lời khuyên. Một ngày thuê xe phổ thông dao động trong khoảng một trăm đến ba trăm nghìn đồng tùy loại xe, rẻ hơn một chuyến taxi trung bình từ sân bay về phố cổ. Một ngày đầy đi lại mười lăm hai mươi điểm nhỏ ở nội đô bằng xe máy chỉ tốn thêm chừng một lít xăng. Nếu so với việc tham gia tour ghép, mỗi thành viên của đoàn thuê một chiếc xe máy còn tự do tách nhóm khi muốn: kẻ mê nhiếp ảnh ở lại góc hồ thêm nửa tiếng, người mê ẩm thực đi ăn trước, chiều về đỗ lại khách sạn giữa trưa, không ai chờ ai.

Nhưng cũng phải nói thẳng phần không phù hợp. Nếu bạn đến trong đợt mưa lớn nhiều ngày liền, mang theo trẻ chưa đủ tuổi đội mũ bảo hiểm chắc chắn, hoặc bạn là người không có giấy phép lái xe hợp lệ và không muốn dùng nhóm xe dưới năm mươi phân khối, thì thuê xe máy không phải lựa chọn tối ưu. Cẩm nang này cũng sẽ chỉ rõ ở phần sau cách xử lý từng tình huống như vậy, thay vì chỉ thổi hồng một hướng đi duy nhất.

Giá thuê xe máy du lịch Hà Nội: các nhóm xe và khung giá cập nhật

Bốn nhóm xe cho thuê phổ biến trên thị trường

Tại Hà Nội, xe cho thuê du lịch xoay quanh bốn nhóm chính, và hiểu rõ từng nhóm sẽ giúp bạn không chọn nhầm xe cho lịch trình của mình. Nhóm thứ nhất là xe số phổ thông như Wave Alpha, Blade, Sirius: nhẹ, bền, rẻ nhất trong bảng giá, hợp đường phố và người quen bóp côn. Nhóm thứ hai là xe ga nhỏ như Vision hoặc Grande: gọn, đề êm, cốp đựng vừa mũ nửa, là lựa chọn được thuê nhiều nhất của khách du lịch tự túc. Nhóm thứ ba là xe ga trung và lớn như Lead, Air Blade, Vario: cốp rộng, máy đầm, hợp chở đôi hoặc đi ngoại thành. Nhóm thứ tư là xe điện nhỏ dưới năm mươi phân khối, vốn nở rộ ở khu phố cổ vì luật cho phép người từ đủ mười sáu tuổi điều khiển mà không cần giấy phép lái xe, nên rất được khách quốc tế không có bằng lái ưa chuộng.

Bảng giá tham khảo theo ngày, tuần và tháng

Ba lưu ý khi đọc bảng giá. Một, giá ngày được tính theo chu kỳ hai mươi tư giờ kể từ lúc nhận xe, không phải theo ngày lịch, trả trễ vài tiếng có thể bị tính nốt một ngày, nên hãy nhận xe vào buổi sáng nếu cả ngày hôm sau bạn mới trả. Hai, càng thuê dài đơn giá càng xuống: gói tuần thường rẻ hơn một nửa so với lấy giá ngày nhân bảy, còn gói tháng của nhiều tiệm chỉ còn khoảng bốn mươi đến năm mươi nghìn một ngày. Ba, khoảng giá trên là mặt bằng thị trường thường thấy ở khu phố cổ và các cửa hàng phục vụ du lịch; tiệm nhỏ xa trung tâm hoặc mùa cao điểm có thể lệch lên xuống, cứ hỏi giá gói trước khi chốt.

Tiền cọc, giấy tờ thế chân và cách lấy lại cọc

Chuẩn của phần lớn cửa hàng là một trong hai hình thức: hoặc bạn để lại một giấy tờ tuỳ thân như thẻ căn cước, hộ chiếu, hoặc đặt cọc bằng tiền mặt từ khoảng một đến ba triệu đồng tùy giá trị xe, có tiệm nhận cả hai với mức cọc nhẹ hơn. Với khách nội địa đi tỉnh đến thuê, tiệm thường thiên về cọc tiền; với khách có vé máy bay khứ hồi hoặc ở khách sạn trong thành phố, một số tiệm có chính sách nới lỏng. Lúc nhận xe, yêu cầu biên bản hoặc ghi chú hiện trạng có chữ ký hai bên, chụp ảnh xe đủ các phía ngay tại quầy và gửi cho tiệm qua tin nhắn, vì đó là bằng chứng duy nhất giúp bạn lấy lại trọn cọc khi trả xe mà không phải tranh cãi những vết trầy cũ có sẵn.

Những phụ phí nên hỏi trước khi ký

• Phí giao nhận tận nơi: nhiều tiệm giao xe đến khách sạn hoặc sân bay, thường tính thêm theo khoảng cách, tiện cho người xuống máy bay thẳng.
• Phí quá giờ: trả trễ một vài tiếng hầu hết tiệm tính theo nửa ngày hoặc một ngày, hỏi giá quá giờ ngay từ đầu để chủ động.
• Phí đi tỉnh: một số hợp đồng giới hạn xe chạy trong nội thành hoặc Hà Nội mở rộng, đi ngoại thành xa hoặc các tỉnh lân cận phải báo trước để tiệm tính lại gói và hỗ trợ tương ứng.
• Phí phụ tùng hao mòn: lốp cán, ắc quy yếu trong thời gian thuê, cách tính bồi thường thế nào nên nằm trong hợp đồng chữ.
• Phí thêm người ngồi sau: hầu như không có, nhưng mũ bảo hiểm cho người thứ hai là món nên hỏi, nhiều tiệm cho kèm miễn phí.

Riêng mũ bảo hiểm và áo mưa, phần lớn tiệm cho kèm theo xe không tính thêm, có nơi tặng kèm một lít xăng khởi động. Điểm cộng này nhỏ nhưng nói lên độ chuyên nghiệp của tiệm, và cũng là dấu hiệu để bạn chọn khi hai nơi chênh nhau vài chục nghìn mà chỗ nào cũng sạch sẽ tươm tất hơn.

Thủ tục thuê xe máy ở Hà Nội từ A đến Z

Giấy tờ người Việt cần mang theo

Dân trong nước thuê xe chỉ cần hai thứ: giấy tờ tuỳ thân bản gốc để đối chiếu và thế chân, cùng giấy phép lái xe còn hiệu lực, đúng hạng với xe mình định chạy. Với phần lớn xe phổ thông dưới một trăm hai mươi lăm phân khối, hạng A1 là đủ. Nếu bạn định thuê mẫu trên một trăm hai mươi lăm phân khối, hãy nhớ rằng theo luật hiện hành nhóm này đòi hỏi giấy phép lái hạng cao hơn, hỏi trước tiệm hoặc chuẩn bị sẵn bằng phù hợp. Một điều dễ bị bỏ quên: giấy phép lái bị trừ hết điểm hoặc hết hạn thì coi như không có, việc kiểm tra này là của cảnh sát chứ không phải của tiệm cho thuê.

Giấy tờ người nước ngoài cần chuẩn bị

Khi du khách quốc tế thuê xe máy ở Việt Nam, tiệm sẽ yêu cầu hộ chiếu còn hiệu lực và bản sao để lưu. Về điều kiện lái xe hợp pháp, người nước ngoài cần giấy phép lái xe Việt Nam hoặc loại giấy phép lái quốc tế được phía Việt Nam chấp nhận đối với diện cư trú của mình, tùy từng trường hợp. Thực tế có rất nhiều khách quốc tế chỉ phát hiện điều này khi bị kiểm tra giấy tờ trên đường, nên lời khuyên thành thật là: nếu bạn không có giấy phép lái hợp lệ ở Việt Nam, hãy chọn nhóm xe dưới năm mươi phân khối vốn không yêu cầu giấy phép lái với người từ đủ mười sáu tuổi, hoặc đặt tour có tài xế. Nhóm xe điện nhỏ ở phố cổ tồn tại chính vì nhu cầu hợp pháp này.

Checklist mười bước khi nhận xe

1. Đối chiếu giấy đăng ký xe với biển số thật, chụp lại hai mặt giấy.
2. Kiểm tra mũ bảo hiểm cả hai chiếc, dây quai còn cài được, không nứt vỏ mũ.
3. Đề nguội hai lần xem máy nổ có nhẹ, có chớt không.
4. Bóp cả hai phanh, nghe chân phanh có ăn trong nửa hành trình không.
5. Bật đủ đèn cốt, đèn pha, xi nhan trước sau, còi.
6. Nhòm đồng hồ xăng và hỏi gần đâu có trạm đổ.
7. Kiểm tra lốp còn gai, không nứt thân chỉ, bánh không bị xẹp mềm.
8. Mở cốp thử, chụp ảnh các vết trầy, móp sẵn có trên thân xe.
9. Chạy thử một vòng ngắn quanh tiệm, nghe tiếng máy và thử tay lái.
10. Ký hợp đồng, yêu cầu ghi rõ giá, thời gian, cọc, và số điện thoại hỗ trợ giữa đường.

Hợp đồng thuê: bốn điều khoản phải đọc kỹ

Một hợp đồng thuê xe du lịch nghiêm túc phải ghi rõ bốn nhóm nội dung. Nhóm thứ nhất là giá và cách tính giờ, ngày, đã gồm những gì kèm theo. Nhóm thứ hai là trách nhiệm tài sản: hư hỏng do ăn mòn tự nhiên ai lo, hư hỏng do lỗi người thuê bồi thường theo nguyên tắc nào, mất xe thì đền theo giá nào, phần lớn tiệm yêu cầu bồi thường theo giá trị thị trường của xe cùng đời. Nhóm thứ ba là phạm vi hoạt động, có giới hạn đi tỉnh hay không, và thủ tục nếu muốn gia hạn thuê. Nhóm thứ tư là thông tin liên hệ hỗ trợ: xe chết máy giữa Chùa Hương thì gọi ai. Hợp đồng viết tay cũng có giá trị, miễn là đủ bốn nhóm trên và có chữ ký hai bên.

Trả xe cho sạch sẽ và lấy lại cọc trọn vẹn

Trả xe cũng có kỹ thuật, đặc biệt với người đặt cọc tiền. Hẹn trả xe trong giờ mở cửa của tiệm, đừng trả lúc vắng người để rồi hôm sau tiệm nhắn tin bảo có vết xước mới. Trả xe sạch, hoặc ít nhất đừng để bùn bết trên vành xe, vì xe bẩn tạo cảm giác xe bị đối xử tệ và mở đường cho những kiểu soi kỹ hơn. Nhờ người của tiệm cùng kiểm tra một lượt đúng chỗ bạn đã chụp ảnh lúc nhận, hai bên xác nhận hiện trạng, rồi mới nhận lại cọc và giấy tờ. Nếu tiệm giữ hộ giấy tờ gốc, nhận lại đủ và kiểm tra ngay tại chỗ.

Luật giao thông Hà Nội mà du khách thuê xe bắt buộc phải thuộc

Giấy phép lái xe đúng hạng

Theo quy định áp dụng từ đầu năm 2025, giấy phép lái xe hạng A1 áp dụng cho xe mô tô hai bánh có dung tích đến một trăm hai mươi lăm phân khối, nhóm trên mức này cần hạng cao hơn. Điều đáng mừng cho du khách là tuyệt đại đa số xe cho thuê du lịch nằm trong nhóm A1 hoặc thấp hơn, còn nhóm xe dưới năm mươi phân khối thì không cần giấy phép lái xe với người từ đủ mười sáu tuổi. Trước khi nhận xe, kiểm tra giấy phép lái của chính mình còn hạn và đúng hạng, vì cảnh sát không quan tâm bạn thuê xe để đi du lịch bao xa.

Mũ bảo hiểm và những mức phạt phải thuộc

Luật Việt Nam bắt buộc đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn với cả người lái và người ngồi sau, và cài quai là một phần của việc đội đúng. Lỗi mũ bảo hiểm không cài quai bị phạt từ hai trăm đến ba trăm nghìn đồng, con số bé nhưng đủ hỏng tâm trạng một buổi sáng tham quan. Với du khách quốc tế, mũ cho thuê ở tiệm thường là mũ nửa đầu, đạt chuẩn phổ thông, miễn là dây quai còn cài chắc; nếu bạn định chạy đường trường xa như đi Ninh Bình hoặc Ba Vì, hãy mua hoặc thuê mũ fullface hoặc mũ nửa loại tốt cho riêng mình, đầu bạn đáng hơn hai trăm nghìn.

Chở người và chở trẻ em

Một chiếc xe máy chỉ được chở tối đa hai người, tức một lái một khách. Lỗi chở ba người trở lên bị phạt từ bốn trăm đến sáu trăm nghìn đồng với xe phổ thông và nặng hơn với xe lớn hơn. Trẻ em dưới sáu tuổi phải ngồi phía trước giữa hai tay người lái, trẻ lớn hơn ngồi sau và cũng phải đội mũ đúng cỡ. Nếu đi cả gia đình có hai con nhỏ, giải pháp hợp pháp là bố mẹ mỗi người một xe kèm theo một bé, hoặc đặt xe ôm công nghệ hai chiếc, chứ đừng cả nhà bốn người trên một chiếc xe thuê.

Tốc độ và những vùng cấm

Trong khu đông dân cư, xe máy được chạy tối đa năm mươi ki lô mét một giờ, ngoài khu đông dân cư là sáu mươi. Đường cao tốc không dành cho xe máy, và đây là điều du khách hay quên khi nhìn bản đồ thấy đường cao tốc thẳng tắp liền tưởng đó là đường ngắn nhất. Với lịch trình trong cẩm nang này, toàn bộ cung đường đều đi theo quốc lộ và đường tỉnh, không có đoạn nào phải lên cao tốc cả, nên cứ yên tâm.

Nồng độ cồn: con số không

Việt Nam xử lý nồng độ cồn theo hướng không nương nhẹ: người điều khiển xe máy mà trong máu hoặc hơi thở có cồn bị phạt tiền tính bằng triệu đồng, bị trừ điểm giấy phép lái xe, và ở mức cao nhất có thể bị tước quyền sử dụng giấy phép lái xe từ hai mươi hai đến hai mươi tư tháng. Cộng thêm chuyện xe thuê, nếu bạn vi phạm, hóa đơn phạt mang tên bạn chứ không phải tiệm. Câu kết gọn: bia hơi với bún chả thì được, còn sau bún chả là đi bộ hoặc đặt xe có người lái, hôm sau lại khỏe re lấy xe chạy tiếp.

Bảo hiểm trách nhiệm dân sự

Mỗi chiếc xe máy lưu hành phải có bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc, mức phí phổ biến chỉ vài chục nghìn đồng một năm cho xe trên năm mươi phân khối. Với xe thuê, tiệm có nghĩa vụ lo phần này cho xe của họ, nhưng không có gì mất nếu bạn hỏi xem giấy còn hiệu lực, vì nếu va chạm, thứ người bị hại hỏi đầu tiên chính là tờ bảo hiểm ấy.

Chọn loại xe thuê theo đúng kiểu hành trình của bạn

Lịch trình chỉ quanh nội đô: nhẹ và gọn là vàng

Nếu kế hoạch của bạn chỉ gồm phố cổ, Hồ Gươm, Văn Miếu, Hồ Tây và vài quán quen trong bán kính dưới mười cây số, đừng thuê xe lớn. Một chiếc xe ga nhỏ như Vision nặng khoảng chín mươi ba đến chín mươi tám ký, yên thấp vừa vặn cho người trung bình, cốp đủ đựng mũ và một chai nước, là chọn lựa gần như tối ưu: dễ đỗ sát vỉa hè, dễ đẩy khi cần tấp vào khe hở, và rẻ. Xe điện nhỏ còn nhỉnh hơn nữa nếu bạn không có bằng lái, miễn là chịu được tốc độ khiêm tốn và chủ động sạc.

Đi ngoại thành trong ngày: cốp rộng và máy đầm

Cung Bát Tràng, Đường Lâm, Sơn Tây kéo dài vài chục cây số một chiều qua nhiều đoạn đường lớn nhiều xe tải, lúc này lợi thế của xe ga trung lộ rõ: Lead với cốp ba mươi bảy lít nuốt trọn hai mũ, hai áo mưa, hai chai nước và vài món quà mua dọc đường, máy đủ đầm để giữ tốc độ ổn ở đường trường, yên bảy trăm sáu mươi mi li mét thấp và dễ ngồi cho người chạy cả ngày. Chi phí thuê cao hơn xe nhỏ vài chục nghìn một ngày, nhưng đổi lấy sự thoải mái cho chuyến đi dài, đây là khoản đáng chi.

Đi tỉnh xa: đòi hỏi cao hơn, đừng hà tiện

Cung Ninh Bình, Chùa Hương, Ba Vì dài chín mươi đến một trăm cây số mỗi lượt về, chạy qua quốc lộ đông xe container. Với hành trình kiểu này, hãy thuê xe đời mới nhất mà tiệm có, ưu tiên bản có phanh đĩa hai bánh và tốt nhất là có hệ thống phanh không khoá bánh, kiểm tra lốp và ắc quy kỹ hơn thường lệ, và báo tiệm biết bạn đi xa để họ cho xe tốt hơn. Tiền thuê cao hơn một chút là khoản bảo hiểm cho cả ngày đường trường, đừng chọn chiếc rẻ nhất của tiệm khi phải chạy trăm cây số.

Người chưa từng đi xe máy: có một lộ trình an toàn

Khách quốc tế chưa từng lái xe máy về Việt Nam không hiếm, và lời khuyên thật lòng là đừng học lái ngay giữa phố cổ giờ cao điểm. Nếu buộc phải tự đi, hãy lấy xe điện nhỏ, chạy quãng sáu bảy giờ sáng hoặc chín mười giờ đêm khi phố vắng, lết vành hồ Hồ Gươm vài vòng cho quen tay lái và quy tắc dòng chảy trước khi vào giao thông thật. Nếu sau một buổi vẫn thấy mình không kham nổi, hãy chuyển hướng: đặt xe ôm công nghệ theo chặng vẫn rẻ hơn taxi rất nhiều, và thủ đô thì luôn ở đó cho lần sau với bạn bè có kinh nghiệm đi cùng.

So sánh thuê xe máy với taxi, xe buýt và tour

Bảng trên không để kết luận thuê xe máy thắng mọi mặt, mà để bạn đối chiếu với chính hoàn cảnh của mình. Du lịch một mình ba ngày trời đẹp, có bằng lái, ở gần phố cổ: thuê xe máy gần như vô địch. Đi cùng ba đứa trẻ dưới mười tuổi trong tuần mưa gió: kết luận tự nhiên đảo ngược. Hà Nội là thành phố đủ dày dịch vụ để bạn kết hợp: những ngày đẹp thuê xe máy tự do, ngày mưa thì lấy xe buýt đi bảo tàng và kết thúc bằng một chuyến taxi về khách sạn.

Địa điểm tham quan nội đô nên đi bằng xe máy

Quanh Hồ Gươm: vòng tròn mở đầu cho mọi hành trình

Mở đầu chuyến thăm Hà Nội bằng một vòng quanh Hồ Gươm là cách vào đề đúng vị. Đường vành hồ một chiều, xe thưa, cảnh đẹp, và toàn bộ cung chỉ hơn một cây số nhưng nối liền những điểm nhấn của thủ đô: Tháp Rùa lấp lánh giữa mặt nước, cầu Thê Húc đỏ son dẫn lên đền Ngọc Sơn, tháp Bút vươn cao bên bờ. Sáng sớm, quanh hồ là sân tập của các cụ già và nhóm chạy bộ, không khí đậm chất Hà Nội; chiều tối, mặt nước chuyển màu phản đèn và phố đông dần. Gửi xe ở các bãi quanh bờ hồ với giá vài nghìn đồng một lượt, và lưu ý cuối tuần một số đoạn vỉa hè quanh hồ được mở thành không gian đi bộ, bạn đỗ xe ở bãi chỉ định rồi lững thững bộ, vừa hợp lý vừa an toàn cho người đi đường.

Phố cổ ba mươi sáu phố phường: nơi xe máy phải nhường chỗ cho đôi chân

Khu phố cổ nằm ngay cạnh bờ bắc Hồ Gươm, là mạng lưới những con phố ngắn mang tên Hàng Bạc, Hàng Đào, Hàng Gai, Lương Văn Can, Đinh Liệt. Câu quan trọng cần nghe trước: đi xe máy trong phố cổ giờ cao điểm là trải nghiệm thử thách, dòng xe máy nối đuôi nhau len qua hàng quán chiếm vỉa hè, ngõ quanh co vui mắt trên ảnh và mồ hôi khi ngồi trên yên. Cách làm tối ưu là đỗ xe ở một bãi giữ xe khu vực gần đầu phố, rồi đi bộ: phố cổ chỉ trọn vẹn khi dạo chậm, lượn vào một tiệm trà, một hiệu sách cũ, một gánh bún. Đi xe máy tới phố cổ chỉ nên vào lúc sáng sớm vắng hoặc khuya, khi những con phố khui mình ra thật sự cho xe.

Khu Lăng Bác, Hoàng thành Thăng Long và Văn Miếu: cung di sản lịch sử

Cung di sản phía tây trung tâm gồm ba điểm nằm gần nhau trên trục đường ra: Quảng trường Ba Đình với Lăng Chủ tịch, Khu di tích Hoàng thành Thăng Long ngay sát, và Văn Miếu Quốc Tử Giám thẳng về phía nam. Ba điểm nối nhau bằng những đoạn đường rộng, đẹp, dễ đi, là cung xe máy lý tưởng của một buổi sáng. Lưu ý lịch Lăng Bác phải được ghi sẵn trong kế hoạch: lăng chỉ tổ chức lễ viếng vào buổi sáng các ngày thứ Ba, thứ Tư, thứ Năm, thứ Bảy và Chủ nhật, thứ Hai và thứ Sáu không viếng. Đến đúng ngày, gửi xe ở bãi quanh khu vực quảng trường, vào viếng bằng chân bộ theo quy trình bên trong, rồi lấy xe chạy tiếp. Văn Miếu với Khuê Văn các và bia tiến sĩ là chụp hình đẹp nhất vào sáng sớm hoặc muộn chiều khi nắng xiên. Toàn bộ cung ba điểm này gồm khoảng bốn năm cây số di chuyển, cân xứng một buổi sáng trên yên.

Hồ Tây và dải ven hồ: góc Hà Nội thảnh thơi

Hồ Tây rộng đến mức vòng quanh hồ là một cung đường riêng, và dải đường ven hồ chảy qua những đoạn đẹp ngắt: đường Thanh Niên thon gọn chạy giữa mặt nước, chùa Trấn Quốc cổ kính nhô trên bán đảo phía đông, và hàng quán cà phê san sát phía nam. Một vòng Tây theo xe máy là cách thấy Hà Nội hiện đại và Hà Nội cổ kính kề nhau trong một vòng tay. Đi khoảng năm sáu giờ chiều, nắng đổ nghiêng qua mặt hồ, xe thưa, tốc độ thấp, nhiều đoạn có làn xe máy riêng. Điểm dừng chân nên có: chùa Trấn Quốc cho một lần viếng thăm di tích cổ nhất thủ đô, và một quán ven hồ cho ly cà phê xem hoàng hôn.

Các bảo tàng cho ngày trời xấu hoặc trưa nắng

Hà Nội có hệ thống bảo tàng đáng giá hẳn một ngày mưa: Bảo tàng Dân tộc học ở Cầu Giấy với vườn nhà cổ tái hiện các nền văn hóa, Bảo tàng Văn học với không gian thơ ca, Bảo tàng Lịch sử Quân sự với máy bay xe tăng ngoài trời. Xe máy lại một lần ghi điểm so với các phương tiện khác: hầu hết bảo tàng có bãi gửi xe rộng và giá rẻ, bạn ghép được hai ba bảo tàng một ngày mà không lo lịch trình. Một kiểu kinh nghiệm bản địa đáng thử: đi bảo tàng từ giờ mở cửa đến gần trưa, rồi lượn tìm một quán bún hoặc phở gần đó ăn cùng dân văn phòng quanh phố, chiếc xe máy cho phép bạn ăn đúng chỗ dân địa phương ăn chứ không phải khu dịch vụ cho khách.

Cầu Long Biên và hai bờ sông Hồng: cung hoàng hôn đắt giá

Cầu Long Biên già trăm tuổi vẫn ngày ngày gánh dòng xe qua sông Hồng, và chạy xe máy trên cầu này đúng vào lúc chạng vạng chiều là một trong những trải nghiệm Hà Nội khó quên: dầm thép đồ sộ, gió sông phảng phất, những chuyến xe chở rau từ bãi bồi. Chạy chậm, giữ đều ga, và đừng dừng giữa làn xe để chụp hình, mà hãy qua cầu rồi rẽ xuống bãi bên kia. Hai bờ sông giờ có đường đê và các điểm dừng chân ngoài trời, buổi tối nhiều đoạn thắp đèn đẹp, hợp một buổi chạy thư giãn trước khi ăn tối. Đây cũng là cung nên tập trung chú ý: đoạn cầu qua bãi có đá dăm và ổ gà, chạy đều ga, giữ tay lái chắc.

Địa điểm ngoại thành Hà Nội và những cung đường trong ngày

Bát Tràng: cung gốm ngắn nhất dành cho buổi sáng

Làng gốm Bát Tràng nằm bên sông Hồng, cách trung tâm Hà Nội chừng mười lăm cây số theo hướng đông nam, quãng đường chỉ một chặng ngắn là tới. Lịch trình gợi ý: khởi hành sáng sớm lúc phố còn thoáng, chạy theo đại lộ hướng Gia Lâm, đến làng thì gửi xe ở bãi đầu làng, một lượt vào xem xưởng gốm, khu chợ gốm và các không gian trải nghiệm nặn gốm. Về đúng khung trưa, ghé một quán bún hoặc phở quanh chợ Bát Tràng. Loại xe hợp: bất kỳ, vì đường nhựa rộng và đẹp; xe ga nhỏ gọn là đủ. Lưu ý duy nhất: đường về giờ trưa nắng gắt, mang áo che nắng và nước.

Làng cổ Đường Lâm và thành Sơn Tây: ngược thời gian nửa ngày

Đường Lâm ở thị xã Sơn Tây, cách trung tâm Hà Nội chừng bốn mươi lăm cây số, là làng cổ với những ngôi nhà xây bằng gạch đá ong, giếng cổ và cây đa làng, được xem như bản lưu giữ về làng quê Bắc Bộ xưa. Cung đường đi theo trục quốc lộ hướng Sơn Tây rồi rẽ vào đường huyện, toàn nhựa, đẹp và ít kẹt so với các trục khác. Kết hợp trong ngày: làng cổ Đường Lâm buổi sáng, ăn trưa đặc sản chè Lam và các món gà ở phố Sơn Tây, chiều về ghé một điểm ven đường như vườn cây hoặc quán cà phê đồng ruộng. Loại xe nên thuê: xe ga trung trở lên cho chặng dài, lốp tốt, kiểm tra gương, vì có đoạn đường lớn xe container. Quãng đi cả đi lẫn về gần một trăm cây số, tính nạp đủ xăng trước khi rời nội thành.

Ba Vì: đèo, rừng và độ cao

Vườn quốc gia Ba Vì phía tây Hà Nội cách trung tâm khoảng sáu mươi cây số, phần lớn đường rộng nhưng đoạn cuối lên đèo dốc quanh co. Đây là cung dành cho người đi xe chắc tay: leo đèo phải về số thấp giữ ghim, xuống đèo không đè phanh liên tục. Với xe ga thuê, chỉ nên đi nếu bạn thành thạo nhả phanh theo nhịp, hoặc chọn xe ga lớn đời mới có phanh đĩa hai bánh. Thưởng thức Ba Vì theo kiểu dễ chịu: lên đến chân đỉnh, gửi xe, đi bộ lên khu đền Thượng giữa mây; mang theo áo ấm vì đỉnh lạnh hơn dưới chân tới vài độ. Thời điểm đẹp: muộn thu sang đông, nắng nhẹ sương mù; tránh đợt mưa gió lớn vì đường đèo ẩm trơn.

Chùa Hương: đại cung mùa lễ hội

Cụm di tích Chùa Hương ở huyện Mỹ Đức cách trung tâm Hà Nội chừng sáu mươi cây số, là đại cung trong ngày cho những ai đến vào mùa lễ hội từ sau rằm tháng Giêng đến khoảng hết tháng Ba âm lịch. Đường đi quốc lộ rồi tỉnh lộ, đẹp, nhưng mùa hội cực đông, xe máy là lựa chọn sáng suốt hơn ô tô vì né kẹt và gửi xe dễ. Điểm đặc thù của Chùa Hương: bến thuyền, từ bến đi bộ và đi thuyền sang suối, nên lịch trình cả ngày gồm hai phần chạy xe và một phần thuyền bộ. Xuất phát thật sớm, sáu giờ sáng, để kịp thuyền sớm và về trước tối. Loại xe: xe ga trung, đời mới, và nhớ hỏi tiệm xem gói của bạn có cho phép đi xa tới Mỹ Đức hay không, phần lớn tiệm phục vụ du lịch cho đi kèm điều kiện báo trước.

Ninh Bình từ Hà Nội: cung trăm cây số cho hai ngày rưỡi

Ninh Bình không còn là ngoại thành Hà Nội nữa nhưng vẫn là đích cuối cùng kinh điển của nhiều khách thuê xe máy: Tràng An, Tam Cốc, chùa Bái Đính, Cố đô Hoa Lư. Quãng đường một chiều khoảng chín mươi đến một trăm cây số theo quốc lộ, đi được trong một buổi sáng nếu xuất phát sớm, và đáng rẽ một đêm ở Ninh Bình chứ không về trong ngày. Với cung kiểu này, mọi khuyến nghị về xe thuê đều nâng một nấc: xe ga lớn hoặc xe số đời mới, phanh đĩa hai bánh, ưu tiên bản có hệ thống không khoá phanh, kiểm tra lốp kỹ hơn, và mang theo dụng cụ vá xe mini hoặc số điện thoại hỗ trợ của tiệm. Nếu bạn chỉ có một ngày và không quen đường trường, hãy bỏ Ninh Bình khỏi kế hoạch thuê xe máy, đặt tour một ngày sẽ nhàn hơn hẳn.

Lịch trình mẫu theo số ngày ở lại

Một ngày: trọn vẹn vòng trung tâm

1. Sáu giờ ba mươi: nhận xe, chạy một vòng quanh Hồ Gươm đón nắng sớm, ghé một quán phở nổi quanh bờ hồ ăn sáng.
2. Tám giờ: đỗ xe quanh phố cổ, đi bộ dăm bảy con phố Hàng, ngó Tháp Rùa từ bờ bắc, uống cà phê trứng.
3. Mười giờ: lấy xe chạy sang Văn Miếu, thăm Khuê Văn các và vườn bia tiến sĩ.
4. Mười một giờ ba mươi: ghé khu Lăng Bác và Quảng trường Ba Đình nếu vào đúng ngày viếng, hoặc dạo Hoàng thành Thăng Long.
5. Mười ba giờ: ăn trưa khu Cầu Giấy, rồi cà phê tới hai giờ.
6. Mười lăm giờ: bảo tàng Dân tộc học hoặc bảo tàng Văn học cho trưa nắng.
7. Mười bảy giờ: chạy ra Hồ Tây, dừng ở chùa Trấn Quốc rồi một quán ven hồ xem hoàng hôn.
8. Mười chín giờ: về phố cổ ăn tối, và nếu còn sức, một vòng cầu Long Biên ngắm đèn đêm trước khi trả xe.

Hai ngày: thêm Bát Tràng và một chiều thong dong

Ngày đầu giữ nguyên lịch trình một ngày phía trên. Ngày hai đổi nhịp: sáng sớm lấy xe chạy sang Bát Tràng, xem chợ gốm, tự tay nặn một chiếc bát, ăn trưa ở chợ; chiều về qua cầu, dừng ở bãi bồi ven sông Hồng chụp hình cùng những cánh đồng rau muống; tối về trả xe và dành riêng một tối dạo bộ phố cổ, vì đêm phố cổ chỉ đường đi bộ mới thấy hết. Hai ngày là quãng mà khách hay nói vừa đủ: một ngày di sản, một ngày chân quê, không quá gấp.

Ba ngày: thêm Đường Lâm, Sơn Tây hoặc Chùa Hương theo mùa

Ngày ba dành trọn cho ngoại thành. Nếu bạn đi trong khoảng sau rằm tháng Giêng đến hết tháng Ba, chọn Chùa Hương và xuất phát lúc sáu giờ sáng, đi thuyền, thăm động Hương Tích, ăn trưa ở bến rồi về kịp tối. Những tháng còn lại chọn hướng tây: Đường Lâm với làng đá ong, ăn trưa ở Sơn Tây, chiều dạo đền thờ rồi về theo quốc lộ ngắm cảnh đồng ruộng lúc chạng vạng. Cả hai cung đều khoảng sáu mươi cây số một chiều, xe ga trung thoải mái, và đều đáng cả một ngày đúng nghĩa.

Bốn đến năm ngày: nới lỏng và tận hưởng từng cung

Ngày thứ tư nên là ngày chậm: sáng ngủ nướng, cà phê, ghé vài tiệm lưu niệm, trưa ăn một món đặc sản chưa thử, chiều đi spa hoặc một vòng đê sông Hồng, tối ngắm phố cổ. Ngày thứ năm, nếu nhất định muốn đi xa, chọn Ninh Bình với một đêm trọ, kịp Tràng An và chùa Bái Đính trong ngày, sáng hôm sau quay về kịp trả xe. Quy tắc của lịch trình dài: cuối chuyến luôn để một ngày lỏng, vì đi xe máy nhiều ngày sẽ mỏi lưng hơn bạn nghĩ, và buổi cuối cứ thong thả ở phố cũng là một cách Hà Nội đậm đà.

Kinh nghiệm lái xe ở Hà Nội như người bản địa

Đọc dòng chảy trước khi đọc biển báo

Giao thông Hà Nội có một thứ tự riêng: xe máy lấp đầy mọi khe trống, dòng chảy tự tổ chức, và việc an toàn nằm ở việc hòa vào dòng ấy thay vì cố đứng đơ giữa nó. Ba nguyên tắc bản địa: giữ tốc độ ngang bằng dòng xe quanh bạn chứ không nhanh hơn, nhìn gương mỗi lần rẽ hoặc đổi làn, và khi một xe phía trước hơi nghiêng hay ngoái lại thì chuẩn bị tinh thần họ sắp rẽ, vì vắng xi nhan là thói quen phổ biến. Nói cách khác: đừng đi đúng kiểu mình hay đi ở quê mình, hãy đi theo kiểu mọi người quanh bạn đang đi, dòng xe sẽ tự nhường chỗ cho bạn.

Né hai khung giờ cao điểm nếu lịch cho phép

Giờ cao điểm Hà Nội nổi ám ảnh: bảy giờ đến tám giờ ba mươi buổi sáng và bốn giờ ba mươi đến sáu giờ ba mươi buổi chiều, các trục chính thành những bãi xe di động. Nếu lịch trình linh hoạt, hãy xếp những điểm xa và đẹp vào khung chín giờ đến mười một giờ sáng và hai giờ đến bốn giờ chiều, giữ lại phố cổ cho sáng sớm và tối, khi phố vừa vắng vừa đẹp. Khách du lịch có lợi thế thời gian, hãy tận dụng nó.

Giữ xe: vài nghìn mua sự an tâm

Có một sự thật tốt lành: Hà Nội có hệ thống bãi giữ xe phủ khắp mọi điểm tham quan, từ vành Hồ Gươm, phố cổ, Văn Miếu đến Bát Tràng, giá một lượt thường chỉ vài nghìn đồng, những bãi lớn quanh trung tâm có thể vài chục nghìn. Quy tắc vàng: đồ đạc để trong cốp xe hoặc mang theo, đừng treo áo hay ba lô hờ trên xe ở bãi đông người, và khi đỗ ngoài vỉa hè vắng, khóa cổ cùng khóa bệ cột, khóa bông lăng nếu xe có. Đừng để mũ bảo hiểm trên yên xe qua đêm ở phố, còn lúc ghé tham quan ngắn thì kẹp mũ vào cốp hoặc mang theo là sạch sẽ nhất.

Mùa nào đi Hà Nội bằng xe máy đẹp nhất

Hà Nội bốn mùa bốn kiểu, và lịch xe máy nên chọn mùa. Mùa thu từ tháng Chín đến tháng Mười Một là đẹp nhất trong năm: nắng nhẹ, gió mát, trời trong, những dải nắng vàng qua rợp cây hoàn hảo trên yên xe. Mùa xuân tháng Hai tháng Ba mưa phùn ẩm và mù, đường trơn và tầm nhìn kém, chỉ nên đi những cung ngắn, nhớm áo mưa mỏng luôn trong cốp. Mùa hè nóng và mưa rào đột ngột, lên lịch tham quan trong nhà vào buổi trưa, ra ngoài buổi sớm và tối, và mỗi lần thấy trời đùng đùng là tìm chỗ trú, mưa Hà Nội đến rồi đi trong vài chục phút. Mùa đông tháng Mười Hai tháng Giêng lạnh buốt cho người không quen, đi xe máy cần bịt tai, khăn quàng và găng tay, hoặc chuyển hẳn sang các phương tiện có mui cho mấy ngày lạnh sâu.

Đổ xăng và những chuyện nhỏ giữ cho chuyến đi mượt

Hai chuyện nhỏ hay phá lịch trình: hết xăng giữa đường và pin sập điện thoại. Về xăng, đổ ở các trạm lớn của các thương hiệu quen thuộc, nhìn rõ đồng hồ công tơ mét, và cứ duy trì bình trên một phần tư nếu định chạy ngoại thành, vì một số đoạn quốc lộ có đoạn dài vắng trạm. Về điện thoại, vừa là bản đồ vừa là liên lạc với tiệm, nên mang theo pin sạc dự phòng, hoặc hỏi khách sạn mượn dây sạc. Thêm một món nên luôn có: hai áo mưa gấp gọn, vì mưa Hà Nội không báo trước, và bị ướt tới hết buổi là nhiều khi còn mệt hơn hỏng xe.

Những sai lầm hay gặp của du khách thuê xe máy

• Thuê chiếc rẻ nhất không hỏi gì thêm: xe rẻ thường là xe cũ nhất, và xe cũ thì đề yếu, phanh mòn, dễ chết máy giữa cung ngoại thành. Chênh vài chục nghìn đổi lấy chiếc mới hơn là hợp đồng đáng ký.
• Không chụp hiện trạng xe lúc nhận: khi trả xe, mỗi vết trầy không có bằng chứng đều có cơ hội thành vết trầy của bạn.
• Không đọc điều khoản đi tỉnh: nhiều hợp đồng mặc định xe chỉ chạy nội thành, đi xa mà không báo có thể mất phần hỗ trợ khi có sự cố, thậm chí mất cọc nếu có tranh chấp.
• Để giấy tờ gốc ở nơi không an toàn: thỏa thuận thế chân nên rõ ràng: hoặc bản sao kèm cọc, hoặc giữ giấy tờ ở nơi có camera và biên nhận. Giấy tờ bản gốc là thứ bạn cần mang về nước, đừng để nó trôi nổi.
• Đi kiểu lạc đề vào giờ cao điểm: mới xuống sân bay, ngồi bay mệt, giờ bảy rưỡi sáng cầm xe chạy vào giữa phố cổ là cách nhanh nhất để có vết xước đầu tiên. Nhận xe lúc vắng, chạy lúc vắng.
• Coi thường mũ bảo hiểm: mũ cho thuê miễn phí không phải là loại tốt nhất trên đời, và nếu lịch trình của bạn nhiều đường trường, một mũ tốt mua ở cửa hàng phụ tùng chỉ đáng vài chục nghìn, là khoản đầu tư cho chính sọ đầu mình.
• Trả xe ngẫu hứng lúc nửa đêm: trả xe lúc tiệm vắng người là mở đường cho những tranh chấp sáng hôm sau không ai chứng kiến.

An toàn trên cung đường và xử lý sự cố giữa chừng

Dù chuẩn bị kỹ, xe máy vẫn là loại phương tiện bộc trực trước mặt đường, và phần này dành cho những tình huống cụ thể. Trước mỗi ngày dài, ba mươi giây kiểm tra: lốp có xẹp không, phanh ăn không, đèn sáng không, gương còn nguyên không. Trên đường, giữ khoảng cách với ô tô và xe container, đặc biệt bên trong khúc cua của chúng, vì điểm mù của xe lớn là nơi nhiều va chạm nhẹ xảy ra. Đường ướt thì giảm tốc, tránh vạch sơn và nắp cống, vì hai thứ này trơn như dầu nhất trên mặt đường mưa. Về đèo, đã bàn ở phần Ba Vì: về số thấp, ghim bằng máy, phanh chỉ dùng nhịp ngắn.

Khi xe có trục trặc giữa đường, thứ tự xử lý là: kéo vào lề hoặc trạm dừng chân an toàn, gọi số hỗ trợ của tiệm ghi trong hợp đồng, và nếu gần tiệm sửa, hỏi giá trước khi cho thợ thay bất kỳ món gì, đồng thời chụp lại phụ tùng cũ. Với hỏng nhỏ kiểu lốp đâm, hầu hết trạm vá quanh quốc lộ vá lấy trong mười lăm phút với giá vài chục nghìn, đây là khoản bạn chi và nên chụp biên lai để đối chiếu với tiệm thuê. Với hỏng lớn, đừng để tiệm sửa tự quyết thay động cơ hay bộ truyền, hãy gọi cho người cho thuê trước, vì xe là tài sản của họ và họ có quyền biết. Va chạm giao thông thì giữ bình tĩnh, chụp hiện trường, đổi thông tin, và nếu có người bị thương thì ưu tiên gọi cấp cứu trước mọi chuyện khác.

Hai bảng tra nhanh cuối cẩm nang

Bảng chọn xe theo hành trình

Bảng dự toán chi phí mẫu cho chuyến ba ngày

Chuẩn bị trước chuyến đi: những việc nên làm từ ở nhà

Nửa sự thành công của một chuyến du lịch bằng xe máy nằm ở khâu chuẩn bị, và khâu này tiện làm nhất là ở nhà, trước cả khi bạn đặt chân đến Hà Nội. Việc đầu tiên là chốt khung lịch trình theo cụm điểm: mở bản đồ, đánh dấu những nơi nhất định phải tới, rồi gom chúng theo khu vực và theo buổi. Một kế hoạch tốt sẽ cho ra kiểu trọn gói: sáng thứ nhất cụm Hoàn Kiếm, chiều thứ nhất cụm Ba Đình, sáng thứ hai Bát Tràng, và các điểm trong cùng cụm nên xếp liên tiếp nhau thay vì chạy qua lại ba bốn lần. Nếu bạn để lịch trình kiểu nhất thời, một ngày hai mươi cây số chạy thừa là bình thường, mà ngồi trên yên xe thì mỗi cây số thừa đều là nắng, bụi và mỏi lưng.

Việc thứ hai là đặt xe trước nếu đi vào mùa cao điểm. Tháng Mười đến sau Tết là mùa du lịch đẹp của miền Bắc, xe ga nhỏ ở khu phố cổ thường kín lịch từ trước cả một tuần vào cuối tuần hay dịp lễ. Đặt trước qua mạng hoặc điện thoại, bạn cần xác nhận đúng bốn thứ: giá gói theo ngày đã gồm những gì, tiền cọc bao nhiêu và thế chân bằng gì, giờ nhận trả xe, và chính sách đi xa nếu có dự định ngoại thành. Một tin nhắn lưu lại các thoả thuận này cũng đủ làm bằng chứng nhẹ khi có bất đồng nhỏ về sau.

Việc thứ ba là chuẩn bị giấy tờ và vật dụng đúng kiểu. Giấy phép lái xe và giấy tờ tuỳ thân nên mang theo bản cứng, kèm một bản sao để phòng mất mát. Trang phục đi xe máy du lịch không phải là trang phục đi bộ ngắm cảnh: quần dài mỏng, giày bít mũi kín, và nếu đi mùa hè thì thêm găng tay mỏng che nắng, vì một ngày trên yên xe dưới nắng Hà Nội đủ làm hai bàn tay và hai ống chân cháy nắng rõ rệt. Thêm vào balo: kem chống nắng, một chai nước, và một chiếc áo mưa gấp gọn duy nhất bạn luôn tin dùng.

Việc thứ tư là tải bản đồ về điện thoại và học trước ba giờ khung giờ vàng: sáng sớm sáu giờ đến bảy giờ, và chiều năm giờ đến sáu giờ rưỡi là hai khoảng đẹp nhất của Hà Nội trong ngày, đủ sáng để thấy, đủ vắng để đi. Mùa đẹp nhất cho lịch trình xe máy là mùa thu, nhưng nếu bạn đến vào mùa khác thì cứ dựa theo phần trang bị theo mùa ở cuối cẩm nang mà chuẩn bị, đừng vì tháng vụ không đẹp mà hủy lịch, Hà Nội mỗi mùa có một kiểu đáng đi của riêng nó.

Cuối cùng là chỗ ở. Với du lịch bằng xe máy, khách sạn hợp lý nhất là khách sạn nằm gần cụm điểm bạn định ở lâu nhất, chớ vì rẻ hơn một chút mà chọn nơi cách xa cả cụm, vì mỗi ngày hai lượt chạy thừa mười cây số vừa tốn thời gian vừa mệt. Và khi đặt phòng, hỏi sẵn xem khách sạn có bãi giữ xe cho khách hay không, nhiều nơi ở, chỗ để xe qua đêm chính là phân nửa cảm giác an tâm của cả chuyến.

Thuê xe ở đâu: so sánh khu phố cổ, các cửa hàng trong quận và dịch vụ giao tận nơi

Nhiều du khách lầm tưởng thuê xe máy chỉ có một kiểu: ra phố cổ, đi bộ một vòng, chốt chiếc đẹp nhất. Thực ra thị trường cho thuê Hà Nội có ba lớp phục vụ, mỗi lớp hợp với một kiểu khách. Lớp thứ nhất là dải cửa hàng dày đặc quanh phố cổ và vành Hồ Gươm, thuận tiện nhất cho ai lưu trú trong khu, giá cạnh tranh vì cùng con đường có hàng chục nơi rao, và nhược điểm duy nhất là giờ cao điểm đỗ xe quanh đây hơi cực. Lớp thứ hai là các cửa hàng rải ở các khu dân cư và trục đường lớn quanh các quận, thậm chí có nơi tập trung gần các khu lưu trú mới, xe thường đời mới hơn và có chính sách linh hoạt cho khách thuê dài, nhưng giá đôi khi nhỉnh hơn nếu nơi ở của bạn xa.

Lớp thứ ba là dịch vụ giao nhận tận nơi: xe được mang đến sân bay, ga hoặc khách sạn của bạn với phụ phí tính theo khoảng cách. Đây là lựa chọn cho chuyến bay đến khuya, cho ai đi theo nhóm đông cần nhiều xe cùng lúc, hoặc cho khách không muốn lôi balo đi tìm tiệm. Một cách phối hợp hay gặp là giao xe tận nơi lúc mới đến, còn lúc trả xe thì tự ride tới gần để lấy cọc cho gọn.

Một nguyên tắc chọn tiệm đáng ghi nhớ: đừng chỉ so giá, hãy so cách tiệm trả lời. Cửa hàng nghiêm túc sẽ hỏi lại bạn định đi đâu, đi bao lâu, có quen đường không, và chủ động chỉ ra chiếc phù hợp; cửa hàng chỉ chào giá rẻ mà không hỏi gì thêm thì thường đang tìm cách xoay xở chênh lệch ở những khoản khác. Thuê xe máy du lịch là dịch vụ, và dịch vụ tốt bắt đầu từ người bán hiểu khách của mình.

Ghép ẩm thực vào hành trình xe máy: ăn đúng chỗ, đúng giờ, đúng kiểu

Đi xe máy du lịch có một lợi ích ăn uống mà taxi hay tour không có: bạn ăn được đúng quán dân địa phương ăn, đúng giờ dân địa phương ăn, chứ không dừng ở khu ẩm thực đóng gói cho khách. Và Hà Nội là thành phố ăn theo giờ. Phở là món sáng, quán tốt đắt khách từ sáu giờ đến chín giờ rồi thưa dần; bún chả là món trưa, mười một giờ rưỡi đến một giờ là khung vàng; bún thang, bún ốc, ốc muối là những món buổi chiều tối; còn cà phê thì cả ngày, nhưng cà phê trứng hợp nhất ở khung xế chiều. Ghép món theo khung giờ như thế, bạn vừa ăn ngon hơn vừa khỏi chạy ngược xuôi tìm quán mở.

Cách phối ẩm thực với hành trình cũng có công thức. Ăn sáng gần điểm tham quan đầu tiên để khỏi mang cái bụng đói lên xe, ăn trưa theo hướng cung đường đang đi, và ăn tối về gần khu lưu trú. Ví dụ cụ thể theo lịch trình một ngày trong cẩm nang: sáng phở quanh bờ Hồ Gươm trước khi dạo phố cổ, trưa ở khu Cầu Giấy sau buổi Văn Miếu, chiều một suất chè hoặc cà phê trứng ở phố cổ, tối về Hàng Bạc Hàng Bè ăn và dạo bộ tiêu hóa. Mỗi bữa chỉ rời xe đúng một lần, và toàn bộ quãng chạy giữa các bữa đều ngắn.

Về cách chọn quán, một thói quen bản địa đáng mượn: chọn quán đông người địa phương đang ngồi, quán đông cuối giờ cao điểm cơm nước là quán chất lượng ổn định, không cần đọc review, chỉ cần nhìn lượng khách bản địa đang ngồi. Quán vỉa hè tuyệt đối không phải điều đáng sợ ở Hà Nội, đó chính là nơi món ăn tốt nhất thường nằm. Chỉ cần hai lưu ý nhỏ với người yếu bụng: ngó qua độ sạch của bàn ghế và nước chấm, và uống nước đã qua lọc nếu bụng bạn chưa quen đá vỉa hè. Mang theo một lọ thuốc đau bụng kinh nghiệm cũng là chuẩn bị không thừa cho chuyến ăn nhiều món lạ.

Một khoản quan trọng phải nói riêng: bia hơi. Bia hơi Hà Nội buổi tối với đĩa nem chua rán là trải nghiệm đắt giá bậc nhất của thủ đô, nhưng với người cầm lái xe máy, nó chỉ dành cho các bữa tối sau đó bạn đi bộ về khách sạn hoặc đặt xe có người lái. Luật xử lý nồng độ cồn ở Việt Nam hiện không có ngưỡng khoan dung cho xe máy, mức phạt tính bằng triệu đồng kèm tước giấy phép lái xe dài ngày, như đã nói ở phần pháp lý. Chọn quán bia hơi gần khách sạn để đi bộ về, hoặc dẹp hẳn ý định lái xe buổi tối đó, là hai phương án sạch sẽ nhất.

Cuối cùng, đừng quên hai món ruột của người đi đường: nước và cà phê mang theo. Một chai nước trong cốp và một ly cà phê đá mua dọc đường là thứ giữ bạn tỉnh táo trên những cung chiều nắng oi, và tin tốt là trên khắp Hà Nội, mỗi vài trăm mét lại có một hàng nước, một quán cà phê vỉa hè sẵn sàng phục vụ người cầm lái đi ngang.

Chụp ảnh cùng chiếc xe thuê: góc đẹp, khung giờ và phép lịch sự

Một trong những phần thưởng không ngờ của du lịch bằng xe máy là số lượng ảnh đẹp bạn kiếm được trên đường, và điều đó cũng là nguồn rủi ro lớn nhất nếu bạn làm kiểu dừng xe giữa làn để chụp. Khung giờ vàng để chụp Hà Nội là sáng sáu giờ đến bảy giờ, lúc phố cổ còn vắng, hàng quán đang dỡ cửa, nắng xiên qua tường vàng, và chiều năm giờ đến sáu giờ rưỡi, lúc hoàng hôn đổ lên mặt Hồ Gươm và Hồ Tây. Dùng hai khung giờ này làm hai buổi chụp chính, phần giữa ngày cứ để máy trong cốp mà tận hưởng bằng mắt.

Về góc chụp, vài vị trí kinh điển đáng lưu lại trong kế hoạch: vành Hồ Gươm nhìn Tháp Rùa, cầu Thê Húc đỏ son dẫn lên đền Ngọc Sơn, đường Thanh Niên giữa hai hồ, dầm thép già của cầu Long Biên, các con phố cổ có nhà cổ hai mái ngói âm, và các bãi bồi xanh mướt bên sông Hồng lúc xế chiều. Nguyên tắc an toàn không thương lượng: dừng hẳn vào chỗ đỗ, vào lề hoặc bãi xe rồi mới chụp, tuyệt đối không dừng giữa làn đường hay lùi xe ra giữa vạch để được góc rộng, tấm ảnh đẹp nhất cũng không đáng một lần bị va từ phía sau.

Trang bị chụp ảnh cho người đi xe máy cũng có vài nguyên tắc riêng. Điện thoại nên có quai đeo cổ tay, máy ảnh nên đeo đai chặt và buộc vào người, vì độ rung của xe trên ổ gà đủ làm rớt đồ. Nếu định quay video hành trình, gắn điện thoại vào giá giữ máy thay vì cầm tay, vừa an toàn vừa mượt. Mang theo một chiếc khăn lau nhỏ, bụi đường cộng mồ hôi là hai kẻ thù lớn nhất của ống kính và màn hình. Và một điều tế nhị: trước khi chụp cận cảnh người dân, hàng quán hay cụ già tập dưỡng sinh quanh hồ, hãy cười xin phép, phần lớn người Hà Nội sẽ vui vẻ gật đầu, một tấm ảnh có sự đồng thuận luôn đẹp hơn một tấm ảnh lén lút.

Đi xe máy theo cặp đôi, nhóm bạn và gia đình

Đi hai người trên một chiếc xe là hoàn toàn hợp pháp, miễn cả hai đều đội mũ bảo hiểm và xe đủ sức. Nhưng có một lỗi rất riêng của các cặp đôi du lịch, nhất là cặp quốc tế: người ngồi sau vòng tay qua tay lái, thậm chí chi phối cả hai bên tay cầm, với suy nghĩ thú vị rằng xe ga dễ lái ai cũng lái được. Đây vừa là lỗi kỹ thuật dễ gây ngã khi vào cua, vừa là vi phạm bị xử phạt rất nặng theo quy định hiện hành, mức phạt cho hành vi người được chở tham gia điều khiển xe lên tới hàng chục triệu đồng. Người ngồi sau ngồi đúng tư thế, bám chắc mép yên hoặc eo người lái, và hãy để việc lái cho đúng một người duy nhất.

Với nhóm ba đến năm xe, cách đi của đoàn quyết định trải nghiệm cả ngày. Ba quy tắc của đoàn xe du lịch: thứ nhất, chọn xe cùng đời cùng loại cho cả nhóm, đoàn nào có một chiếc cũ hơn hẳn sẽ chạy theo kiểu chờ nhau cả ngày; thứ hai, người rành đường nhất đi đầu, người chốt đoàn đi cuối, giữa đoàn là người yếu tay lái nhất; thứ ba, giao trước một điểm hẹn gỡ ở mỗi điểm đến để người lạc còn tự tìm tới được. Trên đường trường ngoại thành, cả đoàn giữ khoảng cách nải xe, không đi song song che hết làn đường, và khi qua đoạn đông xe tải thì cả đoàn bám sau một ô tô ổn định thay vì vượt lên từng chiếc.

Gia đình có con nhỏ thì công thức thường làm nhất là bố mẹ hai người, hai chiếc xe, mỗi xe thêm một bé: bố chở con lớn, mẹ chở con nhỏ, hoặc thêm một bà cô một chiếc nữa nếu nhà đông người. Chọn xe cho công thức này: đều là xe ga nhỏ để ai cũng vặn được ga như nhau, ghế sau rộng rãi, cốp chứa đủ hai mũ trẻ em. Khoảng cách mỗi chặng cho gia đình nên ngắn hơn lịch trình người lớn, cứ một tiếng rưỡi đến hai giờ lại có một điểm dừng chân, và đừng tham đưa con vào những cung đèo xa như Ba Vì cho tới khi chắc chắn các bé chịu được cả ngày trên yên.

Trang bị theo mùa: mưa, nóng, lạnh đều có cách

Mỗi mùa Hà Nội đòi một bộ trang bị khác nhau trên yên xe, và chuẩn bị đúng thì mùa nào cũng đi được. Mùa mưa từ tháng Năm đến tháng Chín có đặc điểm mưa rào đến đột ngột và qua nhanh: luôn mang hai áo mưa trong cốp, bọc điện thoại và máy ảnh trong túi kín, và khi mưa đến thì trú ở trạm xăng, mái hiên quán, đợi thôi bởi mưa Hà Nội hầu hết chỉ kéo dài vài chục phút. Đường mưa mới tạnh là lúc dễ trơn nhất, vạch sơn, nắp cống và lá cây rụng đều trơn như dầu, chạy chậm và tránh phanh gấp trong nửa giờ sau mưa.

Mùa nóng có nắng gắt từ mười giờ đến mười lăm giờ: lên lịch trình kiểu tránh nắng, các điểm trong nhà như bảo tàng, nhà cổ, nhà thờ xếp vào khung trưa, các cung đường đẹp chạy buổi sớm và xế chiều. Trang bị gồm áo che nắng dài tay, găng mỏng, khăn phủ cổ, nước mang theo tối thiểu một lít mỗi người, và nếu đi nước ngoài thì kem chống nắng bôi lại giữa ngày. Một lỗi hay gặp của khách phương Tây là nghĩ mát vì gió: trên yên xe chạy bốn mươi ki lô mét một giờ, gió che đi cảm giác nắng nên cháy nắng thường xảy ra mà người đi không nhận ra.

Mùa lạnh từ tháng Mười Hai đến tháng Hai, nhiệt độ có thể xuống dưới mười độ kèm mưa bụi: bịt tai, khăn quấn cổ, găng tay kín, áo gió ngoài áo ấm là bộ tứ bắt buộc, và người ngồi sau cần trang bị không thua người lái vì họ ngồi bất động. Trên những cung đèo như Ba Vì, Tam Đảo, nhiệt độ trên đỉnh còn thấp hơn dưới chân tới vài độ, ai đi đèo mùa đông phải mang đủ ấm như đi vùng núi thật. Cuối cùng, một bảng đồ trong cốp chuẩn của mọi mùa: hai áo mưa, hai mũ bảo hiểm dự phòng cho người sau, túi kín đựng giấy tờ, pin sạc dự phòng, chai nước, khăn giấy và một cuốn sổ ghi số điện thoại hỗ trợ của tiệm thuê, dùng được cả khi điện thoại hết pin.

Bốn cung cuối tuần mở rộng từ Hà Nội: Tam Đảo, Chùa Thầy, Chùa Trầm và hồ Đồng Mô

Tam Đảo: đỉnh mây dành cho hai ngày

Tam Đảo ở tỉnh Vĩnh Phúc, cách Hà Nội chừng tám mươi cây số theo hướng bắc, là cung đẹp nhất dành cho một cuối tuần hai ngày một đêm. Tuyến đường lên thị trấn trời mây là một đoạn đèo dài dốc quanh co, vì vậy đây là cung cho người lái chắc tay và xe tốt: xe ga lớn đời mới, phanh đĩa hai bánh, lốp còn sâu, và nếu đi mùa mưa sương thì thêm tốc độ chậm. Điểm đến đền nằm giữa biển mây, trời mát dễ chịu lạ so với đồng bằng, các quán cà phê sườn đồi nhìn xuống thung lũng, và những sáng tỉnh giấc giữa mây trắng ngoài cửa sổ. Xuất phát Hà Nội sáng sớm, nhận xe trước bảy giờ, lên đến nơi trước mười một giờ trưa, nghỉ một đêm rồi chiều hôm sau về. Với cung này, giá trị của việc báo tiệm thuê trước khi lên đường càng rõ: xa nhất trong các cung của cẩm nang, bạn sẽ muốn tiệm cho chiếc tốt nhất họ có.

Chùa Thầy và Chùa Trầm: hai chùa cổ một ngày thong thả

Hai ngôi chùa cổ phía tây nam Hà Nội tạo thành một cung trong ngày rất dễ chịu. Chùa Thầy ở huyện Quốc Oai, cách trung tâm chừng hai mươi lăm cây số, nổi tiếng với sân khấu nước trên hồ, những mái chùa cổ và động ong phía sau núi. Từ chùa Thầy chạy tiếp về hướng tây chừng thêm hai mươi cây số là chùa Trầm ở huyện Chương Mỹ, ngôi chùa gắn vào núi đá với hệ thống hang động mát lạnh giữa trưa. Cung này toàn nhựa, đường tỉnh dễ đi, ít xe tải, hợp với mọi loại xe ga phổ thông, và vì cả hai điểm đều có bóng mát, vườn cổ, đây là cung đẹp cho cả nhóm gia đình. Lịch gợi ý: tám giờ xuất phát, chùa Thầy buổi sáng, ăn trưa đặc sản nhà hàng quanh khu chùa, chùa Trầm buổi chiều, về nội thành trước tối, quãng đường cả ngày gọn trong vòng một trăm cây số.

Hồ Đồng Mô và tổ hợp Sơn Tây: ngoại ô xanh một ngày

Hồ Đồng Mô ở huyện Sơn Tây, cách trung tâm chừng bốn mươi cây số, là vùng hồ rộng với các homestay và quán cà phê ven nước, hợp kiểu đi một ngày nhẹ nhàng hoặc ghép cùng làng cổ Đường Lâm đã kể ở phần trước thành trọn gói hướng tây. Cung đường đi theo trục quốc lộ 32, thẳng và đẹp, đoạn gần hồ là đường nhỏ quanh ruộng và rừng thông non. Loại xe: xe ga nhỏ cũng đủ, nhưng nên là xe đề nổ chắc vì quanh khu có những đoạn đường đất sau mưa. Kiểu lịch được ưa nhất: sáng làng cổ Đường Lâm, trưa chè Lam Sơn Tây, chiều đỗ xe ở một quán ven hồ Đồng Mô đọc sách tới xế, về thành phố trước giờ cao điểm tối.

Ba lưu ý chung cho mọi cung cuối tuần

Một, cấp độ xe: càng xa, tiêu chuẩn xe càng lên, quy tắc là ghép loại xe tốt nhất cho chặng xa nhất của cả chuyến. Hai, thời gian về: lập kế hoạch về trước trời tối, vì đường tỉnh lúc chạng vạng không đủ đèn, vắng trạm xăng và vắng người hỗ trợ. Ba, giấy tờ và tiền: mang bản sao đăng ký xe thuê theo mình, một ít tiền mặt lẻ cho các bãi xe, trạm dừng chân ở ngoại thành dùng tiền mặt nhiều hơn trong thành phố. Bốn cung mở rộng này kết hợp cùng các cung trong ngày ở phần trước cho bạn tới chín lựa chọn ngoại ô, đủ quay vòng cho một kỳ nghỉ dài mà chẳng trùng lặp.

Giao tiếp và những tình huống đời thường trên đường Hà Nội

Hỏi đường ở Hà Nội là một trải nghiệm dễ chịu hơn du khách vẫn tưởng. Người Hà Nội có thói quen chỉ đường tận tâm, thậm chí có khi dừng xe vẽ bản đồ tay không cho bạn, nên cứ hỏi cụ thể: hỏi bãi gửi xe gần nhất, hỏi quán ăn ngon quanh đây, hỏi đường về phía khách sạn, kèm một tên địa mốc dễ nhận như hồ, chùa, chợ thì luôn nhận được chỉ dẫn chuẩn hơn hỏi tên đường. Với khách quốc tế, phần mềm dịch thuật hoặc bản đồ là cứu cánh, nhưng cũng đừng quên nụ cười và hai từ thần chú của mọi tình huống giao thông: xin lỗi.

Trên đường, những va quẹt nhỏ kiểu chạm gương, chạm hông xe, cùng dừng quá sát là chuyện năm phút của đô thị đông, và cách xử lý bản địa là cả hai bên gật đầu nhẹ xin lỗi rồi đi tiếp. Nếu thiệt hại rõ hơn một vết xước nhỏ, dừng vào lề, nói chuyện bình tĩnh, chụp ảnh hiện trường, và với xe thuê thì gọi ngay cho tiệm nghe hướng xử lý của chủ xe. Cái cần tránh là đôi co lớn tiếng giữa đường: vừa không giải quyết được gì, vừa khiến bạn trở thành tâm điểm của một đoạn phố đang kẹt.

Đổ xăng lần đầu ở Việt Nam có thể hơi bỡ ngỡ với khách quốc tế: đổ theo cách gọi của bạn, hai chục năm chục nghìn hay đầy bình, và để ý đồng hồ công tơ mét về số không trước khi đổ để thấy đúng lượng. Với xe ga thuê, khi không quen tay, cứ gọi chỗ đứng đổ xăng hoặc nhân viên trạm làm hộ, họ quen việc này lắm. Cuối cùng, nếu bị cảnh sát giao thông ra hiệu lệnh dừng xe kiểm tra: giảm tốc, vào lề, giữ bình tĩnh, xuất trình giấy tờ khi được yêu cầu, và mọi khoản xử phạt đều phải có biên bản ghi rõ tên, số, chữ ký; nếu không rõ mình vi phạm gì thì hỏi thẳng lỗi gì, điều khoản nào. Hệ thống hiện nay đều tra cứu và nộp phạt trực tuyến qua tài khoản định danh, nên việc đưa tiền mặt cho người tự xưng là thu giữ hộ trên đường là điều bạn hoàn toàn có quyền từ chối một cách lịch sự.

Tính tổng ngân sách một chuyến du lịch Hà Nội bằng xe máy

Phần lớn cẩm nang tính riêng từng khoản, nhưng du khách cần nhìn cả bức tranh tài chính trước khi quyết chuyến đi bao lâu và đi đâu. Bảng dưới đây ước tính cho một du khách đi một mình, ở Hà Nội ba ngày, thuê xe ga nhỏ, đi kết hợp nội đô và một cung ngoại thành gần như Bát Tràng. Khoản ăn uống viết theo mặt bằng phổ thông của quán vỉa hè dành cho dân địa phương, còn ai chọn nhà hàng sang thì cứ nhân phần ăn uống lên mấy lần, còn lại không đổi.

Ba nhận xét rút ra từ bảng. Một, chi phí vận chuyển của mô hình thuê xe máy rẻ đến mức gần như không đáng lo: ba ngày thuê cộng xăng cộng gửi xe thường chưa bằng nửa giá một đêm khách sạn trung bình. Hai, phần ăn uống mới là khoản bạn kiểm soát được nhiều nhất, và may thay cũng là khoản đáng chi nhất ở Hà Nội, thành phố mà ăn ngon và ăn rẻ thường đi cùng nhau. Ba, nên để một khoản dự phòng chục phần trăm cho những phát sinh kiểu vá lốp, mua thêm mũ tốt, hoặc mưa to phải đặt xe về, vì du lịch tự do mà không có dự phòng là cách nhanh nhất để một phát sinh nhỏ hỏng cả tâm trạng.

Những góc ít du khách biết trong nội đô: thêm bốn địa chỉ cho ngày cuối

Nhà tù Hỏa Lò: một buổi sáng lịch sử ngay cạnh phố cổ

Nằm chỉ vài phút xe từ Hồ Gươm, khu di tích Nhà tù Hỏa Lò từng là nơi giam giữ các chiến sĩ cách mạng và sau đó là tù binh phi công, ngày nay mở thành bảo tàng với các dãy nhà giam, phòng tra, và những câu chuyện kể bằng hiện vật thật. Đây là điểm hợp cho khung trời mưa hoặc khung trưa nắng, ghép cực tiện với lịch trình phố cổ vì gần nhau, và giá trị của nó nằm ở việc hiểu thêm một lớp lịch sử của thành phố mình đang đi xe qua. Đi xe máy tới đây thoải mái, bãi gửi xe quanh khuôn viên luôn sẵn.

Chợ Đồng Xuân và khu chợ đêm cuối tuần

Chợ Đồng Xuân là ngôi chợ lớn cổ nhất còn giữ được dấu vết ở khu phố cổ, ban ngày là sạp hàng vải, đồ khô, quà lưu niệm, còn vào các đêm cuối tuần khu chợ mở phiên chợ đêm với hàng loạt gian hàng ẩm thực ăn vặt. Với du khách đi xe máy, chợ Đồng Xuân đóng hai vai: chỗ mua quà mang về gọn gàng một chuyến, và điểm ăn tối kiểu đường phố đậm chất tuổi trẻ. Đỗ xe ở các bãi quanh khu chợ, mang theo tiền lẻ, và chuẩn bị dạ dày cho đậm đà đủ vị của các hàng ốc, nem, chè.

Nhà thờ lớn và các con phố kiến trúc cũ

Khu nhà thờ lớn trung tâm với tháp đá dựng từ thời thuộc địa là một góc Hà Nội lai nét phương Tây, xung quanh là các con phố cổ nhà cao tường vàng, quán cà phê lâu đời và các hiệu sách cũ. Buổi sáng chủ nhật, nghe hát thánh ca từ phía trong nhà thờ hòa cùng tiếng chuông là một trải nghiệm rất riêng của khu này. Với người cầm máy, góc quảng trường trước nhà thờ là một trong những bối cảnh chụp hình được yêu thích bậc nhất thủ đôô, đặc biệt lúc chiều muộn khi đèn vàng lên. Lưu ý xe: khu này đông nhất cả ngày, bãi gửi xe quanh quảng trường luôn sẵn, đừng để xe trên vỉa hè vì khu vực được quản lý gắt.

Ga Hà Nội và một vòng quanh khu phố cũ ít ai kể

Ít du khách nghĩ tới ga Hà Nội như một điểm tham quan, nhưng tòa ga mang kiến trúc đặc trưng cùng quảng trường trước mặt là một góc nhìn thú vị về thành phố, và nếu bạn muốn nâng cấp trải nghiệm thì đây còn là nơi mua vé tàu hỏa đi các tỉnh, trải nghiệm riêng của miền Bắc. Bên ngoài, khu vực quanh ga và các con phố lân cận là nơi có nhiều quán ăn sáng dân dã giá địa phương, thứ mà các khu phố du lịch đã dần thưa. Ghé ga vào khung chín mười giờ sáng, chụp vài tấm, ăn một bữa gần đó, rồi chạy tiếp, trọn một tiếng rưỡi cho một góc Hà Nội thật khác.

Cho tay lái có kinh nghiệm: thuê xe côn tay và mô tô lớn

Nếu bạn đã có vài năm cầm lái chắc và dự định tập trung vào các cung đèo, nhóm xe côn tay cho thuê sẽ là một trải nghiệm xứng đáng. Trên thị trường thuê phượt, nhóm xe này xoay quanh ba cái tên quen thuộc: Exciter 155 với động cơ làm mát chất lỏng, hộp số sáu cấp, mô men xoắn lớn cho đường trường, bản cao cấp có cả hệ thống chống bó cứng phanh và kiểm soát lực kéo; Winner X với côn có trợ lực nhẹ tay và phanh đĩa hai bánh; và Raider với đĩa phanh trước cỡ lớn ăn sâu. Ba mẫu này đều có khung thể thao, vành mười bảy inch, giữ rất đầm ở dải tốc sáu mươi tám mươi ki lô mét một giờ, và quan trọng nhất là có phanh động cơ: về số thấp khi xuống đèo, máy tự ghìm, bố phanh không bị đốt nóng.

Vài điều kiện phải nhớ trước khi chốt nhóm xe này. Thứ nhất, giấy phép lái: theo luật hiện hành, xe trên một trăm hai mươi lăm phân khối yêu cầu giấy phép hạng cao hơn A1, nên chuẩn bị bằng đúng hạng trước khi đặt cọc, phần lớn tiệm cho thuê nghiêm túc sẽ hỏi. Thứ hai, ít tiệm hơn: xe côn tay cho thuê du lịch không nhiều như xe ga, thường chỉ có ở các tiệm chuyên phục vụ khách phượt, giá thuê nhỉnh hơn xe ga phổ thông và đặt cọc cao hơn, nên đặt trước vài ngày là gần như bắt buộc. Thứ ba, chiều cao yên: nhóm này yên cao, người thấp chân sẽ vất vả ở đèn đỏ, và nếu khách nữ ngồi sau không quen, tư thế ngồi chúi của xe thể thao cũng khó chịu hơn xe ga.

Kinh nghiệm lái thì tóm trong ba câu. Xuống đèo dài: về số hai ba, nhả ga cho máy ghím, phanh chỉ nhấp bổ trợ, tuyệt đối không đè phanh liên tục. Đường trường: giữ đều ga, tránh phóng nhảy giữa dòng xe tải, vành mười bảy inch ổn nhưng không phải lý do để vượt cả đoàn. Trong phố: nếu lịch của bạn có nhiều giờ nội đô, xe ga vẫn nhàn hơn, nên nhóm côn tay hợp nhất cho chuyến có tỷ lệ đường trường đèo cao, chứ không phải cho lịch trình ba phần tư trong phố.

Lịch trình sáu đến bảy ngày: trọn vẹn Hà Nội và một chuyến xa

Ở lại sáu bảy ngày là đủ cho một hành trình có nhịp điệu thật sự, kiểu vừa chạm hết Hà Nội vừa thêm một chuyến núi. Công thức khuyến nghị: giữ nguyên lịch năm ngày đã kể ở phần trước cho những ngày đầu, rồi dành cặp ngày cuối cho một trong hai hướng. Hướng thứ nhất là Tam Đảo: sáng ngày thứ sáu nhận xe sớm, đi đèo lên thị trấn mây trước trưa, chiều dạo hồ và các quán sườn đồi, ngủ một đêm mát lạnh, sáng hôm sau ngắm mây biển ngoài cửa rồi về theo đường cũ, trả xe trước tối. Hướng thứ hai là Ninh Bình: sáng sớm ngày thứ sáu chạy quốc lộ một tiếng rưỡi tới Tràng An, đi thuyền qua các hang núi, chiều thăm chùa Bái Đính, ngủ đêm tại khu vực Tràng An, sáng hôm sau đi Tam Cốc hoặc Cố đô Hoa Lư rồi về Hà Nội. Hai hướng này không nên gộp: chọn một, để hướng còn lại cho lần sau.

Ba lưu ý cho khung lịch dài. Một, ngay từ đầu thuê, chọn gói tuần thay vì tính lẻ từng ngày, chênh lệch đơn giá đủ lớn để đáng một câu hỏi. Hai, báo tiệm trước lộ trình xa, vừa để chọn xe tốt nhất vừa để chắc chắn hợp đồng cho phép. Ba, ngày cuối cùng nên để trống một nửa ngày, vừa trả xe thong thả vừa chừa lại thời gian mua quà, vì bài học kinh điển của du lịch dài là ngày cuối cùng luôn gấp gáp hơn dự kiến. Nếu bay khuya, hỏi trước về gói trả trễ tính theo giờ, phần lớn tiệm thu số tiền hợp lý thay vì trọn một ngày.

Chăm sóc sức khỏe người lái trên chuyến xe dài

Người mới đi xe máy du lịch thường chuẩn bị cho xe mà quên chuẩn bị cho chính mình, trong khi trên một cung tám chục cây số, cái hết trước luôn là con người. Điểm mỏi đầu tiên là lưng và vai: tư thế ngồi bóp côn hoặc cầm ga cứng sẽ tích mỏi sau một tiếng. Cách chống đơn giản mà hiệu quả: mỗi một tiếng rưỡi đến hai giờ dừng một lần, xuống xe vươn vai, đi bộ vài vòng, uống nước; và chỉnh gương, yên, vị trí tay lái ngay lúc nhận xe thay vì chịu đựng cả ngày kiểu ngồi sai. Nếu mang ba lô, thắt dây cho cốp sát người, vì balo lủng lẳng sau lưng là nguyên nhân quen thuộc của đau vai buổi chiều.

Điểm mỏi thứ hai là mắt và da mặt: nắng chói ngang khiến nheo mắt liên tục và đau đầu sau hai giờ đường trường, kính râm là món không thể thiếu kể cả trời nhiều mây; mùa bụi khô thì kính bịt hoặc kính trùm giúp mắt khỏi đỏ ngầu sau một ngày. Điểm thứ ba là tay và chân: găng mỏng chống rát gan tay, giày kín chống nóng pô, và giày đế bằng phẳng chống tê bàn chân do chân đặt vị trí quá lâu. Với người ngồi sau, kẻ dễ bị bỏ quên nhất, mọi thứ như nhau và thêm một điều: người ngồi sau không có việc để tập trung nên dễ buồn ngủ, lúc ngáp liên tục thì đề nghị dừng, vì người ngủ gật phía sau có thể làm cả xe mất thăng bằng.

Cuối cùng là hai quy tắc ăn uống của ngày đi xa. Trước và trong lúc chạy, ăn vừa phải và tránh món lạ nhiều dầu, dạ dày khó chịu trên yên xe là chuyện chấm dứt cả chuyến; và nước thì uống liên tục từng ngụm nhỏ thay vì một lần cả chai, vì nước là thứ duy nhất giữ bạn tỉnh và không chuột rút dưới nắng đường trường. Trở lại, khi thấy mình mệt hơn bình thường, đừng cố về cho kịp, một ghế nghỉ chân thêm hai mươi phút chưa bao giờ làm hỏng lịch trình nào, mà chỉ cứu vớt nó.

Kết hợp xe máy với tàu hỏa và xe khách cho hành trình liên tỉnh

Một chiếc xe máy thuê ở Hà Nội phục vụ bạn tốt trong bán kính vài chục đến một trăm cây số quanh thành phố, nhưng nếu lịch trình vươn tới vùng núi phía bắc hay dải đất miền Trung thì chạy xe thuê cả lượt không còn hợp lý nữa. Những lúc đó, cách đi thông minh là ghép phương tiện: để tàu hỏa và xe khách gánh những quãng dài, để xe máy lo những quãng linh hoạt quanh nơi bạn dừng lại.

Đi tàu hoặc xe khách, rồi thuê xe tại điểm đến

Nguyên tắc của kiểu đi này rất đơn giản: đêm lên tàu hoặc bến xe, sáng đã ở nơi khác, và ở hầu hết các thị xã du lịch lớn dọc tuyến, dịch vụ cho thuê xe máy cũng sẵn sàng chẳng kém gì Hà Nội. Cách đi này giải quyết cùng lúc hai vấn đề: bạn không tiêu hai ngày đường trường chỉ để di chuyển, và không mạo hiểm trên quốc lộ xa với một chiếc xe không phải của mình. Với người mới lái xe máy, đây gần như là cách duy nhất nên cân nhắc cho những điểm quá xa: trải nghiệm đường trường quốc lộ đông container không dành cho ngày đầu tiên cầm ga ở Việt Nam.

Gửi xe máy theo tàu: lựa chọn cho ai muốn giữ đúng chiếc xe

Một số tuyến tàu khách của đường sắt nhận gửi xe máy đi cùng hành khách: bạn giao xe ở ga xuất phát, ký giấy gửi, và nhận lại ở ga đến, cước tính theo độ dài hành trình. Trước khi chọn cách này với một chiếc xe thuê, nhớ hai điều. Thứ nhất, hỏi quy trình giao nhận và thời gian lấy xe ở quầy ga trước khi quyết định, vì xe đến trễ hơn tàu là chuyện thường gặp. Thứ hai, và quan trọng hơn, nhiều hợp đồng thuê chỉ cho phép xe chạy trong khu vực quanh Hà Nội; đưa xe thuê đi tỉnh khác mà không hỏi trước tiệm là tự tạo rắc rối nếu xe hỏng hoặc mất ở xa. Với phần lớn du khách, thuê xe Hà Nội dùng quanh Hà Nội, rồi thuê một chiếc khác tại nơi đến, vẫn đơn giản và an toàn hơn hẳn.

Ghép xe buýt vào những ngày không hợp đi xe

Trong chính nội đô, xe buýt là cứu cánh của những ngày mưa tầm tã hoặc buổi cao điểm mà bạn không muốn mạo hiểm gì thêm. Ngày mưa to, việc khôn ngoan là để chiếc xe thuê nghỉ ở khách sạn hoặc bãi gửi, bắt tuyến buýt đi bảo tàng, triển lãm, rồi kết thúc bằng taxi về khách sạn: tiền thuê một ngày nghỉ nguyên vẫn rẻ hơn một cơn cảm lạnh hay một cú ngã giữa đường ướt. Điều đáng nhớ khi ghép phương tiện là chọn khách sạn gần trục buýt và gần cụm điểm tham quan chính, để mỗi lần chuyển đổi phương tiện chỉ tốn ít phút chứ không phải một quãng di chuyển nữa.

Mưa lớn và ban đêm: hai tình huống cần kỹ năng riêng

Khí hậu Hà Nội chia rõ mùa mưa và mùa khô, và nếu bạn ở lại vài ngày thì gần như chắc chắn gặp ít nhất một cơn mưa giữa chuyến. Mưa không làm hỏng kế hoạch nếu bạn biết xử, nhưng nó đòi hỏi một kiểu lái khác hẳn ngày nắng đẹp, cũng như đêm đường phố khác hẳn ban ngày.

Lái xe dưới mưa lớn

Quy tắc đầu tiên là bỏ ngay tư duy giữ tốc độ: dưới mưa, hãy giảm xuống còn hơn một nửa tốc độ thường ngày và phanh sớm hơn bình thường, bóp nhịp nhiều lần thay vì một lần dứt điểm, vì đường ướt khiến phanh ăn chậm hơn bạn tưởng. Mặt đường có những chỗ trơn hơn hẳn chung quanh mà khó nhận bằng mắt: vạch sơn, nắp cống, miệng thoát nước và mối nối cầu đều trơn như băng ngay những phút đầu mưa, nên khi qua những chỗ này giữ thẳng bánh xe, không nghiêng người vào cua và không bóp phanh giữa vạch.

Đường ngập nước có cách xử riêng: không băng qua chỗ nước sâu không nhìn thấy đáy, và khi bắt buộc qua chỗ nước thì vào số thấp, giữ ga đều và trôi chậm, tuyệt đối không tắt máy giữa chỗ ngập vì nước lùi vào nồi là hỏng nặng. Nếu máy tắt giữa chỗ sâu, đừng cố đề lại, hãy dắt hoặc nhờ đẩy xe ra chỗ khô trước đã. Sau khi qua mưa, bóp nhẹ phanh vài nhịp trong lúc chạy để ráo bố nước, rồi mới tăng tốc trở lại. Và nếu cơn mưa quá to, kiểu mưa trắng trời của mùa hạ, thì hãy dừng ở một quán trà hoặc mái hiên nào đó đợi: mưa vụ ở Hà Nội thường chỉ dập dềnh mười hai mươi phút, gấp máy lại còn kịp cả hành trình.

Chạy xe ban đêm trong phố và đường trường

Đèn của xe cho thuê thường chỉ ở mức đủ dùng, nên nếu định đi đêm nhiều, hãy hỏi tiệm cho xe đèn sáng hoặc mua thêm một đèn cầm tay nhỏ gắn được. Trong phố, người đi bộ đỗ xe lấn ra lòng đường và hàng quán trải ra vỉa hè khiến phần đường thực tế của bạn hẹp hơn ban ngày, nên chạy chậm lại và soi rìa lề nhiều hơn soi giữa đường. Trên đường trường, khoảng cách với xe phía trước phải xa gấp đôi ban ngày, không đánh võng bởi đèn pha ngược chiều khiến bạn đoán sai, và thấy cua không nhìn thấy thì giảm tốc trước khi vào cua chứ không phanh giữa cua.

Một quy tắc nên tự đặt cho mình: không lên đèo và không chạy quốc lộ dài lúc trời tối nếu bạn chưa quen đường. Cung Tam Đảo đẹp trong ngày nhưng trở thành thử thách thật sự sau khi trời tối, sương mù dày lên và nhiệt độ xuống nhanh, hai thứ mà người mới không nên tự kiểm tra độ chịu đựng của mình. Muốn ngắm đêm, hãy giữ trong nội đô: vành Hồ Gươm, cầu Long Biên soi đèn xuống sông, những con phố cổ vắng khách, đó là những quãng đêm đẹp nhất mà rủi ro thấp nhất của Hà Nội.

Mẹo thương lượng giá thuê và những câu nên hỏi trước khi đặt cọc

Giá niêm yết ở tiệm cho thuê là điểm khởi đầu của câu chuyện, không phải điểm kết thúc, nhất là với thuê dài ngày. Nếu ở Hà Nội từ một tuần trở lên, đừng lấy giá ngày nhân số ngày: hỏi thẳng giá gộp theo tuần hoặc theo tháng, cách tính này thường xuống được quanh mức vài chục nghìn một ngày so với giá lẻ, tức khoảng hơn một triệu cho một tháng ở, một con số rẻ hơn cả tưởng tượng của đa số du khách. Với mùa cao điểm lễ Tết và mùa lễ hội đầu năm, ngược lại, hãy đặt xe trước qua tin nhắn hoặc điện thoại: cả phố cổ đều cho thuê nhưng xe tốt hết sạch sớm, và khách đặt trước thường giữ được giá như đã hỏi.

Trước khi đặt cọc, những câu nên hỏi đủ bộ là: giá đã gồm mũ bảo hiểm và áo mưa chưa; tiền cọc bao nhiêu, đặt tiền mặt hay giấy tờ, và trả vào lúc nào; những hư hỏng nhỏ kiểu vá lốp, chai nước, đứt xích thì ai chịu; có giới hạn số kilômét mỗi ngày không; trả xe muộn vài giờ tính thế nào; và nếu xe hỏng giữa đường, tiệm có hỗ trợ điện thoại hoặc cho xe thay không. Tiệm nghiêm túc trả lời rõ ràng từng câu, còn tiệm lấp lửng thẳng bước là dấu hiệu nên dẫn bạn sang cửa hàng khác.

Đọc hiểu giấy tờ và tem trên chiếc xe thuê

Chiếc xe tốt là chuyện của tiệm, nhưng khi bị kiểm tra giấy tờ giữa đường thì người xuất trình là bạn, nên biết đọc vài dòng cơ bản trên bộ giấy tờ đi kèm xe không bao giờ là thừa. Một chiếc xe cho thuê nghiêm túc luôn đi kèm đăng ký xe bản chính hoặc bản có chứng thực, và nếu tiệm chỉ đưa một bản photo không chứng thực kèm xe thì hãy hỏi trước cách liên hệ với tiệm trong trường hợp bị kiểm tra, chứ đừng để lúc ấy mới gọi mò.

Đối chiếu đăng ký xe với biển số thật

Đăng ký xe là căn cước của chiếc xe, và phép đối chiếu thì đơn giản: biển số ghi trên giấy phải trùng từng ký tự với biển gắn trên xe, không thay biển, không dán đè, không lệch số. Khi nhận xe, chụp lại hai mặt giấy đăng ký lưu trong điện thoại: nếu lỡ để quên giấy ở khách sạn, bức ảnh đôi khi giúp việc xác minh nhanh hơn và đỡ cho bạn một quãng tranh luận. Và một chi tiết ít ai để ý: xe máy được lưu thông liên tỉnh, không có chuyện xe biển tỉnh không được chạy trong Hà Nội, nên đừng từ chối một chiếc xe tốt chỉ vì biển của nó thuộc tỉnh khác.

Tem kiểm định: đừng ngạc nhiên nếu xe không có

Du khách từng đi Việt Nam từ trước sẽ nhớ hình ảnh tem kiểm định dán ở đuôi xe, nên khi nhận chiếc xe thuê sạch bóng mà không thấy tem nào dễ sinh nghi. Với nhóm xe cho thuê phổ thông, điều đó giờ là bình thường: quy định hiện hành không yêu cầu kiểm định định kỳ đối với xe mô tô dưới một trăm bảy mươi lăm phân khối, tức gần như trọn dàn xe ga và xe số cho thuê du lịch. Vậy nên chuyện xe thuê không còn tem kiểm định không phải dấu hiệu xe thiếu giấy; thứ đáng để mắt hơn vẫn là tình trạng thực tế của lốp, phanh và đèn ngay trước khi bạn nhận xe.

Tem phù hiệu trên động cơ: dấu vết của những lần hề hấn

Có một loại tem khác đáng để ý hơn nhiều: tem phù hiệu dán trên động cơ, có trên những chiếc xe sản xuất khoảng từ năm hai nghìn mười bảy trở đi. Tem này còn nguyên là dấu hiệu tốt, cho thấy khối máy chưa từng bị thay lốc lớn; ngược lại, một chiếc xe đời mới mà tem đã bị bóc thì gần như chắc chắn động cơ từng được tháo ra, và chuyện đó không nhất thiết xấu, nhưng bạn xứng đáng được hỏi thẳng, và tiệm nghiêm túc sẽ nói thật về lịch sử của máy. Với xe cho thuê, một chiếc máy từng thay lốc vẫn có thể chạy tốt, nhưng đó là thông tin để bạn cân nhắc trước khi chở người thân của mình đi một cung đường trường xa.

Các câu hỏi thường gặp

Thuê xe máy ở Hà Nội cần những giấy tờ gì?

Người Việt cần giấy tờ tuỳ thân bản gốc để đối chiếu và thế chân, cùng giấy phép lái xe còn hiệu lực đúng hạng, phần lớn du lịch chỉ cần A1. Người nước ngoài cần hộ chiếu còn hạn và giấy phép lái xe Việt Nam hoặc loại quốc tế được chấp nhận; nếu không có, lựa chọn hợp pháp là nhóm xe dưới năm mươi phân khối vốn không yêu cầu giấy phép lái với người từ đủ mười sáu tuổi.

Giá thuê một ngày bao nhiêu là hợp lý?

Mặt bằng chung: xe số khoảng một trăm đến một trăm năm mươi nghìn một ngày, xe ga nhỏ khoảng một trăm năm mươi đến hai trăm nghìn, xe ga trung hai đến ba trăm nghìn. Thuê cả tuần trở lên thì đơn giá giảm mạnh, gói tháng nhiều nơi còn xuống còn khoảng bốn mươi đến năm mươi nghìn mỗi ngày. Nếu một nơi báo giá thấp hơn mặt bằng quá một nửa, câu hỏi nên hỏi là xe mấy năm tuổi chứ không phải chốt ngay.

Người nước ngoài không có bằng lái thì lái xe gì cho hợp pháp?

Nhóm xe dưới năm mươi phân khối, mà phố cổ cho thuê nhiều chủ yếu là xe điện nhỏ, được điều khiển mà không cần giấy phép lái xe từ đủ mười sáu tuổi. Trên mức đó, cần giấy phép lái Việt Nam hoặc loại quốc tế được phía Việt Nam chấp nhận. Đừng lấy lời cam kết của tiệm cho thuê làm cơ sở pháp lý, vì người chịu phạt trên đường là bạn chứ không phải tiệm.

Thuê xe máy đi tỉnh được không?

Được, nếu hợp đồng cho phép. Nhiều tiệm phục vụ du lịch sẵn sàng cho xe chạy Ninh Bình, Ba Vì, Chùa Hương, kèm điều kiện báo trước để chọn xe tốt hơn và ghi nhận lộ trình. Điều nên tránh là lén đi xa khi hợp đồng ghi giới hạn, vì mọi hỗ trợ giữa đường đều có thể mất theo đúng điều khoản mình đã ký.

Xe hỏng hoặc mất xe giữa chuyến thì xử lý thế nào?

Hỏng nhỏ thì kéo vào trạm sửa gần nhất, hỏi giá trước khi làm và giữ biên lai. Hỏng lớn hoặc không rõ nguyên nhân thì gọi số hỗ trợ trong hợp đồng trước mọi quyết định. Mất xe phải báo công an địa phương lập biên bản, rồi đối chiếu với hợp đồng về mức bồi thường theo giá trị xe, đây chính là lý do điều khoản mất xe phải nằm trên giấy lúc ký.

Mùa nào nên đến Hà Nội để đi xe máy?

Mùa thu tháng Chín đến tháng Mười Một là đẹp nhất cho lịch trình xe máy: nắng nhẹ, trời trong, chẳng mưa dai. Mùa xuân mưa phùn và mùa đông lạnh buốt, thu hẹp lịch trình ngoài trời, còn mùa hè nắng gắt trưa và mưa rào đột ngột, nên lên lịch sớm tối và trưa trong nhà. Nếu chỉ đi được một lần trong năm, hãy nhắm vào tháng Mười.

Đi cùng trẻ nhỏ thì thuê xe máy có an toàn không?

Có, với điều kiện tuân thủ đúng luật và thêm chút chuẩn bị. Trẻ dưới sáu tuổi phải ngồi trước giữa hai tay người lái, trẻ lớn hơn ngồi sau, tất cả đều đội mũ đúng cỡ và cài quai. Lịch trình cho gia đình nên rút ngắn mỗi chặng, thêm điểm dừng chân, ưu tiên khung giờ vắng và tránh đường trường xa. Nếu con quá nhỏ hoặc chuyến đi vào mùa mưa, một tour có xe riêng sẽ là lựa chọn đáng giá hơn.

Trả xe trễ vài tiếng có sao không?

Gần như mọi tiệm đều nhận trả trễ nếu bạn báo trước, và cách tính thường là một nửa ngày cho vài tiếng. Bất tiện duy nhất xảy ra khi bạn lặng lẽ trễ mà không nói: tiệm chuẩn bị giao xe cho khách sau, lịch đụng nhau, và bạn vừa bị tính thêm vừa mất thiện cảm trong lúc lấy lại cọc. Một tin nhắn báo trước giải quyết tất cả.

Để ghép tuyến tham quan và chuẩn bị phương tiện, bạn có thể xem thêm Du lịch Hà Nội 1 ngày: Lịch trình cho người lần đầu, Địa điểm du lịch Hà Nội: Đi đâu và ghép lịch trình? và 15 địa điểm du lịch ngoại thành Hà Nội đi về trong ngày. Chọn hướng dẫn đúng trường hợp của bạn trước khi quyết định.