Lễ hội Chử Đồng Tử: Chử Xá (Hà Nội) 17–18 tháng Giêng hay Đa Hòa (Hưng Yên)?

Lễ hội Chử Đồng Tử được tổ chức ở hai nơi khác nhau cùng mang tên lễ hội Chử Đồng Tử – Tiên Dung, nên rất dễ nhầm ngày: ở làng Chử Xá, xã Bát Tràng (Hà Nội), hội diễn ra 17–18 tháng Giêng hằng năm; còn ở Khu di tích Đa Hòa – Dạ Trạch (Hưng Yên), lễ hội theo thông lệ diễn ra 10–12 tháng Hai âm lịch với quy mô hàng Tổng ba năm một lần, và năm 2026 khai mạc ngày 28/3. Chọn nơi nào tùy ngày bạn có thể đi, quãng đường và loại hội bạn muốn xem; lịch từng năm cần hỏi lại, vì các nguồn không cho biết ngày dương lịch của năm khác 2026.

Bài tổng hợp bốn trang người viết đọc ngày 22/10/2026: VOV đăng 6/3/2026 về lễ hội Chử Xá, Báo Văn hóa đăng 28/3/2026 về lễ hội và bằng xếp hạng di tích Đa Hòa – Dạ Trạch, cẩm nang Bát Tràng của VnExpress đăng 12/12/2025 và một bài Tuổi Trẻ đăng 13/11/2005 về đền Chử Đồng Tử. Hai bài đầu cho thông tin về hội; hai bài sau chủ yếu giúp hình dung đường đi, trong đó bài Tuổi Trẻ đã 21 năm. Bài không nêu giá vé, giờ mở cửa hay chỗ gửi xe vì các nguồn không có, không đổi ngày âm lịch sang dương lịch cho các năm khác 2026 và không dự đoán lịch hội năm sau. Chỗ nào là suy luận của người viết sẽ được ghi rõ.

Vì sao có hai lễ hội cùng gọi là lễ hội Chử Đồng Tử

Chử Đồng Tử, theo VOV, là một trong bốn vị Thánh “Tứ Bất Tử” của tín ngưỡng dân gian Việt Nam, cùng Phù Đổng Thiên Vương, Tản Viên Sơn Thánh và Liễu Hạnh Tiên Chúa. Theo các tài liệu và thần tích còn lưu giữ mà Báo Văn hóa dẫn lại trong bài tường thuật khai mạc ngày 28/3/2026, vào thời Hùng Vương thứ 18, một chàng trai nghèo giàu lòng hiếu thảo ở làng Chử Xá tên Chử Đồng Tử gặp công chúa Tiên Dung; sau khi nên duyên, hai người ở lại bên bãi sông, cùng dân khai khẩn đất hoang, lập bến chợ, dạy dân nuôi tằm, dệt lụa. Khi các vị hóa, nhân dân lập đền thờ, và những nơi Đức Thánh từng đi qua đều có sinh từ. Các nguồn đã đọc nêu hai lễ hội như sau; người viết không khẳng định đây là tất cả các nơi có hội mang tên Chử Đồng Tử.

Cần ghi nhớ hai điều. Thứ nhất, chữ “lễ hội Chử Đồng Tử – Tiên Dung” xuất hiện trong cả hai nguồn, nên tìm kiếm tên này sẽ trả về cả hai nơi; hãy dựa vào địa điểm và ngày hội để phân biệt. Thứ hai, trong cùng xã Bát Tràng còn có lễ hội làng gốm Bát Tràng tổ chức tại đình làng Bát Tràng từ 14 đến 16 tháng Hai âm lịch hằng năm theo VnExpress; đó là một lễ hội khác, không phải hội Chử Xá. Nếu bạn quan tâm đến xã Bát Tràng, bài tri thức nấu cỗ Bát Tràng: mâm cỗ làng gốm gồm những món gì giới thiệu một di sản khác của làng gốm.

Lễ hội Chử Xá ở Hà Nội: 17–18 tháng Giêng, rước nước năm năm một lần và múa lễ chữ

VOV viết lễ hội Chử Đồng Tử – Tiên Dung ở làng Chử Xá, ngôi làng nằm ven bờ sông Hồng gắn với tục thờ Chử Đồng Tử, được tổ chức lần đầu vào năm Quang Thuận thứ 7 (1466), triều Lê Thánh Tông, ngay sau khi đình thờ ở làng hoàn thiện. Lễ hội diễn ra ngày 17–18 tháng Giêng hằng năm, với các nghi thức cổ truyền như dâng hương, tế Tổ, rước chúc văn từ đình làng về lăng thờ thân phụ, thân mẫu Đức Thánh. Theo Ban tổ chức được báo trích, lễ hội tổ chức hằng năm nhưng cứ 5 năm làm một lần hội lớn, có thêm nghi thức rước nước sông Hồng về đình lễ Thánh.

Bài tường thuật còn mô tả đoàn rước từ đình Chử Xá về lăng Cù Vân, nơi chôn thân phụ, thân mẫu Đức Thánh, rồi tế tại lăng, sau đó đoàn rước quay về và rước chúc văn ra đình để làm lễ Thánh. Một nghi thức được nhấn mạnh là múa lễ chữ “Thiên Hạ Thái Bình” do 22 thiếu niên từ 12 đến 15 tuổi diễn xướng, những thiếu niên này được chọn lọc kỹ theo tiêu chí như thuộc gia đình văn hóa, có thành tích học tập tốt.

Với người chọn đi, điều bài không nói rõ quan trọng không kém điều bài nói: VOV không cho biết năm nào là năm hội lớn, không nêu ngày dương lịch của hội năm 2026, và không có thông tin về vé, giờ hay chỗ gửi xe. Vì vậy nếu muốn xem nghi thức rước nước sông Hồng, hãy hỏi ban tổ chức hoặc chính quyền địa phương xem năm bạn định đi có phải năm hội lớn không, thay vì tự đếm năm.

Lễ hội Đa Hòa – Dạ Trạch ở Hưng Yên: 10–12 tháng Hai âm lịch và năm 2026 lần đầu cấp tỉnh

Báo Văn hóa ngày 28/3/2026 viết sáng 28/3, tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Đa Hòa – Dạ Trạch, tỉnh Hưng Yên, tổ chức khai mạc lễ hội và đón Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt. Theo phát biểu của Phó Chủ tịch UBND tỉnh, lễ hội đền Đa Hòa – Dạ Trạch, hay còn gọi là lễ hội Chử Đồng Tử – Tiên Dung, được tổ chức từ lâu đời tại đền Đa Hòa và đền Dạ Trạch. Theo thông lệ, cứ 3 năm một lần lễ hội được tổ chức với quy mô hàng Tổng, từ ngày 10 đến ngày 12 tháng 2 âm lịch, với các nghi thức như rước nước, rước kiệu, tế lễ cùng trò chơi dân gian, múa rồng, múa lân, hát quan họ, hát trống quân, giao lưu văn nghệ, thể thao. Năm 2026 là năm đầu tiên tỉnh Hưng Yên tổ chức lễ hội ở quy mô cấp tỉnh.

Cụm từ “theo thông lệ cứ 3 năm một lần” không có nghĩa các năm còn lại không có hoạt động gì; bài không nói về các năm đó, nên người viết cũng không khẳng định. Bài cũng không nói ngày 28/3/2026 ứng với ngày nào của tháng Hai âm lịch, và người viết không tự quy đổi.

Khu di tích, theo bài, là sự hợp nhất của nhiều công trình kiến trúc cổ gồm đền Đa Hòa, đền Dạ Trạch, đền Trung, chùa Đa Hòa và đền thờ Triệu Việt Vương; ngoài thờ Đức Thánh Chử Đồng Tử cùng hai vị phu nhân, theo bài đây còn là nơi tưởng niệm duy nhất về cuộc chiến đấu của Triệu Việt Vương chống giặc ngoại xâm vào thế kỷ thứ VI. Các mốc công nhận gần đây theo bài, xếp theo thời gian:

Người viết chỉ nêu các mốc này như thông tin kèm theo của bài báo, không diễn giải thêm.

Đi từ Hà Nội bằng xe máy: hai nguồn đường đi và giới hạn của chúng

Hai nguồn đường đi đều không viết riêng cho hội và đều có giới hạn.

Hướng Bát Tràng (VnExpress, 12/12/2025). Bài cẩm nang về làng gốm Bát Tràng viết làng cách hồ Hoàn Kiếm khoảng 15 km về phía đông nam; người đi xe máy, ô tô, xe đạp có thể qua cầu Long Biên, Chương Dương, Vĩnh Tuy hoặc Thanh Trì rồi đi dọc theo đê sông Hồng. Bài viết về làng gốm, không nhắc làng Chử Xá. VOV cho biết Chử Xá thuộc xã Bát Tràng, nên người viết suy ra hướng chung tới xã có thể dùng được; đây chỉ là suy luận, không phải chỉ dẫn tới đình hay lăng ở Chử Xá. Hãy đặt điểm đến là địa điểm hội trên bản đồ hiện hành.

Hướng Đa Hòa (Tuổi Trẻ, 13/11/2005). Bài viết từ Hà Nội có thể xuôi dòng sông Hồng chừng 20 km tới bến Bình Minh, hoặc đi đường bộ qua cầu Chương Dương rẽ phải, theo đường đê chừng 25 km là tới đền Chử Đồng Tử hay đền Đa Hòa ở xã Bình Minh, Khoái Châu, Hưng Yên. Bài đã 21 năm: tên xã trong bài khác với cách ghi năm 2026 của Báo Văn hóa (đền Đa Hòa ở xã Mễ Sở, đền Dạ Trạch ở xã Triệu Việt Vương), và người viết không tự suy ra mối liên hệ giữa các tên. Đoạn đê, cây cầu và biển chỉ đường có thể đã đổi, nên hãy tra bản đồ hiện hành thay vì bám theo mô tả cũ.

Gợi ý của người viết cho cả hai nơi: ngày hội thường đông người, và hai bài trên đều nói về đi dọc đê sông Hồng, nên hãy đi sớm, tính chặng về trước tối, và báo người thân hành trình. Bài chạy xe máy sau khi trời tối ở Việt Nam nêu vì sao các trang chính thức dặn nên tránh đường vắng, còn bài chia sẻ vị trí trực tiếp khi đi xe máy đường dài giúp người thân biết bạn đang ở đâu. Nếu định ghép thêm một điểm khác ở Hưng Yên, hai bài Phố Hiến từ Hà Nội: 16 di tích trong khu quốc gia đặc biệt và cúc chi Nghĩa Trai ở Hưng Yên có thể tham khảo; hãy tự kiểm tra khoảng cách giữa các điểm vì các nguồn của bài này không nêu.

Chọn đi nơi nào và khi nào

Bảng dưới đây là gợi ý của người viết, dựa trên các điểm khác nhau mà hai nguồn nêu.

Về thời gian, cả hai hội năm 2026 đã qua tính đến ngày 22/10/2026 (hội Chử Xá ngày 17–18 tháng Giêng, hội Đa Hòa khai mạc ngày 28/3/2026). Nếu bạn định đi vào năm sau, hãy xem lịch âm để tìm ngày dương lịch của 17–18 tháng Giêng hoặc 10–12 tháng Hai năm đó, rồi đối chiếu với thông báo của ban tổ chức; người viết không tự quy đổi vì các nguồn không cung cấp, và các bài báo cũng không nói lễ hội năm sau có đổi hình thức hay không.

Một danh sách ngắn trước khi đi:

1. Xác nhận bạn đang tìm lễ hội nào: Chử Xá (Hà Nội) hay Đa Hòa – Dạ Trạch (Hưng Yên), và không nhầm với hội làng gốm Bát Tràng.
2. Hỏi ban tổ chức hoặc chính quyền địa phương về ngày dương lịch, quy mô của năm đó (hội thường hay hội lớn) và chương trình.
3. Tra đường đi trên bản đồ hiện hành đến đúng địa điểm hội, không dựa vào mô tả năm 2005 hay mô tả làng gốm.
4. Hỏi trực tiếp về chỗ gửi xe, giờ vào ra và các khoản phí nếu có; các nguồn không có thông tin này.
5. Đi sớm, tính chặng về trước tối và báo người thân hành trình.

Nguồn tham khảo

• VOV, “Cận cảnh lễ hội Chử Đồng Tử – Tiên Dung cầu cho ‘thiên hạ thái bình'” (6/3/2026): lễ hội làng Chử Xá, xã Bát Tràng, ngày 17–18 tháng Giêng, hội lớn 5 năm một lần, múa lễ chữ, ghi danh năm 2023.
• Báo Văn hóa, bài về khai mạc lễ hội và đón bằng xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt Khu di tích Đa Hòa – Dạ Trạch (28/3/2026): lễ hội 10–12 tháng Hai âm lịch, thông lệ ba năm một lần hàng Tổng, các mốc công nhận.
• VnExpress, cẩm nang du lịch làng gốm Bát Tràng (12/12/2025): vị trí Bát Tràng, đường đi bằng xe cá nhân, lễ hội làng gốm Bát Tràng.
• Tuổi Trẻ, “Đền Chử Đồng Tử – linh thiêng một tình yêu” (13/11/2005): mô tả đường đi tới đền Đa Hòa năm 2005, nay đã cũ.