Làng gốm Phù Lãng ở Bắc Ninh là làng nghề bên sông Cầu, các báo ghi trước đây thuộc xã Phù Lãng, huyện (sau là thị xã) Quế Võ, cách Hà Nội hơn 1 giờ chạy xe theo VOV ngày 27/3/2024 và chừng 60 km về phía Bắc theo VnExpress ngày 28/5/2014. Điều làm gốm ở đây được nhắc nhiều là kỹ thuật nung bằng củi và lớp men da lươn đặc trưng (Tuổi Trẻ, 30/3/2025), cùng dòng men lấy tại địa phương từ bùn Châu Cầu, chấu và củi rừng theo lời chủ một cơ sở (VOV, 30/1/2025). Các bài đã đọc không nêu tuyến đường, giờ mở cửa hay giá trải nghiệm, nên bạn cần tự tra bản đồ và hỏi trước khi đi.
Bài này dựa trên bốn bài báo người viết đọc ngày 22/10/2026: VnExpress (28/5/2014), VOV (27/3/2024), VOV (30/1/2025) và Tuổi Trẻ (30/3/2025). Mỗi điều được ghi kèm tên báo và ngày; lời của chủ cơ sở, nghệ nhân hay cán bộ xã được ghi rõ là lời của họ trong bài, không phải kết luận của người viết. Lời khuyên riêng được gắn nhãn “gợi ý của người viết”. Bài không nêu tên cơ sở cụ thể, giá trải nghiệm hay số liên hệ, và không kể trải nghiệm cá nhân vì người viết chưa đến làng.
Làng gốm Phù Lãng ở Bắc Ninh nằm ở đâu và cách Hà Nội bao xa
Mục lục bài viết
- Làng gốm Phù Lãng ở Bắc Ninh nằm ở đâu và cách Hà Nội bao xa
- Gốm Phù Lãng khác ở đâu: men da lươn, nung củi và men lấy tại làng
- Làng gốm bao nhiêu tuổi: gần 800 năm hay gần 700 năm
- Trải nghiệm cho khách: nặn gốm, vẽ gốm và ai thường đến Phù Lãng
- Quy mô nghề hiện nay: số liệu của xã và dự án JICA
- Đi xe máy từ Hà Nội tới Phù Lãng: nguồn không nói gì và cách tự chuẩn bị
- Nguồn tham khảo
Các bài ghi vị trí và khoảng cách như sau; hai con số khoảng cách thuộc hai cách đo khác nhau và cách nhau mười năm nên không so sánh trực tiếp được.
| Báo (ngày) | Cách ghi địa danh | Khoảng cách tới Hà Nội |
|---|---|---|
| VnExpress (28/5/2014) | Xã Phù Lãng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh | Chừng 60 km về phía Bắc |
| VOV (27/3/2024) | Làng gốm Phù Lãng (Quế Võ, Bắc Ninh) | Hơn 1 giờ chạy xe |
| VOV (30/1/2025) | Xã Phù Lãng, thị xã Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh | Không nêu |
Từ 1/7/2025, theo bài Hà Nội giáp 5 tỉnh nào sau sáp nhập trên website này, tỉnh Bắc Ninh hình thành từ Bắc Giang và Bắc Ninh, nên các bài từ năm 2025 trở về trước dùng tên đơn vị hành chính trước sắp xếp. Bài này không tự suy ra tên xã hay phường hiện nay của Phù Lãng; gợi ý của người viết là nhập “làng gốm Phù Lãng” vào ứng dụng bản đồ và đọc ghim trên bản đồ thay vì dựa vào tên huyện, thị xã trong các bài báo cũ.
Về cảnh quan, VOV năm 2024 mô tả làng vẫn giữ nét xưa của một làng quê Kinh Bắc với mái ngói ngả màu nâu, ngõ nhỏ lát gạch và nhiều lò gốm truyền thống, cả làng tựa chân đồi và có sông Cầu êm đềm bao quanh. Gần đó có các di tích gắn với lịch sử làng như đình làng Phù Lãng, chợ Lãng và chùa Phúc Long. VnExpress năm 2014 thêm một chi tiết về sông: làng nằm bên bờ sông Cầu, giao thông đường thủy thuận lợi nên việc nhập đất sét, củi, gỗ và phân phối sản phẩm khá suôn sẻ.
Gốm Phù Lãng khác ở đâu: men da lươn, nung củi và men lấy tại làng
Bốn bài chia nhau những mảnh khác nhau của câu trả lời, nên bảng dưới tách từng điều theo người nói và ngày.
| Điều được nêu | Nguồn và người nói | Lưu ý khi đọc |
|---|---|---|
| Gốm đặc biệt nhờ kỹ thuật nung bằng củi và lớp men da lươn đặc trưng | Tuổi Trẻ 30/3/2025, theo lời hướng dẫn viên của tour | Bài không giải thích “men da lươn” là màu gì hay làm từ gì |
| Men lấy trực tiếp tại địa phương, gọi là “nguyên liệu men hữu cơ”, dùng bùn Châu Cầu, chấu và củi rừng tạo một dòng men riêng | VOV 30/1/2025, lời chủ một cơ sở gốm | Là lời giới thiệu của người làm nghề, không phải kết luận phân tích |
| Màu men đẹp, bền, dáng mộc nhưng khỏe khoắn, chứa vẻ nguyên sơ của đất và lửa | Tuổi Trẻ 30/3/2025 | Là nhận xét của bài báo |
| Phôi được xếp vào lò nung khoảng 3 ngày 3 đêm | VnExpress 28/5/2014 | Số liệu 2014, bài không nói cơ sở nào vẫn nung như vậy |
| Cơ sở đầu tư máy nghiền đất, tinh luyện và hệ thống lò đốt hiện đại | VOV 30/1/2025 | Bài không nói lò đốt bằng nhiên liệu gì |
Hai dòng cuối của bảng đáng đọc cùng nhau. Bài năm 2014 mô tả cách làm khá truyền thống: đất sét màu hồng nhạt lấy ở làng Thống Vát, Cung Kiệm (xã Việt Thống) rồi chở về bằng xe công nông sau khi cập bến, củi gỗ to chẻ nhỏ và phơi khô tự nhiên, phôi phơi kỹ dưới nắng trước khi xếp lò, sản phẩm ra lò được đánh giá, phân loại và sửa khuyết tật nếu có. Bài năm 2025 lại nói các cơ sở đã đầu tư thiết bị hiện đại. Theo cách đọc của người viết, hai bài không mâu thuẫn mà chụp hai thời điểm và hai cơ sở khác nhau; nhưng điều đó cũng có nghĩa là bạn chưa thể chắc cơ sở mình ghé còn nung củi hay không, nên hãy hỏi thẳng chủ cơ sở nếu điều đó quan trọng với bạn.
Về sản phẩm, VnExpress năm 2014 ghi sản phẩm chính của làng là chum vại, ấm đất, chậu cảnh, tiểu sành, lọ hoa, ấm chén và lư hương. Chủ một cơ sở trả lời VOV năm 2025 cho biết gia đình chị từ năm 2002 đã chuyển sang làm đồ trang trí, trưng bày như đèn, bình hoa, đôn, phù điêu, chum, vại và tranh gốm; bài mô tả nghề gốm hơn mười năm nay “chuyển mình” theo hướng thủ công mỹ nghệ trang trí kết hợp du lịch trải nghiệm.
Làng gốm bao nhiêu tuổi: gần 800 năm hay gần 700 năm
Nếu bạn cần ghi tuổi làng trong một bài viết hay lời giới thiệu, các nguồn không thống nhất. VOV năm 2024 viết “tương truyền nghề gốm ở đây đã hình thành và phát triển gần 800 năm”; VOV năm 2025 gọi làng gốm cổ gần 800 năm tuổi; Tuổi Trẻ năm 2025 viết làng nghề gần 700 năm tuổi; bài VnExpress năm 2014 không nêu số năm. Bài này không chọn một con số vì không nguồn nào đưa ra tài liệu lịch sử kèm theo. Gợi ý của người viết: khi trích, hãy ghi rõ “theo VOV” hoặc “theo Tuổi Trẻ”, hoặc viết “gần 700 đến gần 800 năm theo các báo” thay vì chọn một mốc.
Trải nghiệm cho khách: nặn gốm, vẽ gốm và ai thường đến Phù Lãng
VOV năm 2025 mô tả nhiều cơ sở liên kết tour trải nghiệm thực tế với các trường đại học trong và ngoài tỉnh, để khách có thể tự tay hoàn thiện một sản phẩm gốm từ lấy đất, lên khuôn, tạo hình rồi chuyển củi đốt lò. Tuổi Trẻ năm 2025 ghi lại một nhóm khách trong tour “khám phá Bắc Ninh” lần đầu tự nặn được một chiếc cốc gốm hoàn chỉnh ở Phù Lãng. VnExpress năm 2014 cho biết khách đến tham quan có thể thử đắp sửa hoa văn trên phôi gốm. VOV năm 2024 có ảnh du khách Nhật Bản trải nghiệm vẽ gốm.
Về khách, chủ một xưởng gốm nói với VOV năm 2024 rằng lượng khách chủ yếu là học sinh phổ thông hoặc sinh viên mỹ thuật từ Hà Nội đến thực hành, nghiên cứu. Cũng người này nói du khách đến làng ít ngủ lại qua đêm và ít mua chum, chậu cỡ lớn, nên sản phẩm cần đổi mẫu mã theo hướng nhỏ gọn hơn. Một nghệ nhân trẻ trong cùng bài nói khách du lịch khó mua và mang theo những món đồ cồng kềnh, nên nay họ làm đồ nhỏ gọn, tinh xảo hơn. Với người đi xe máy, đây là thông tin thực tế: theo cách đọc của người viết, nếu muốn mua gốm mang về, món nhỏ dễ buộc chắc hơn chum hay chậu lớn; chọn món nào cũng nên nhờ cơ sở bọc kỹ.
Tuổi Trẻ cũng nhắc chương trình tour khám phá Bắc Ninh miễn phí vào cuối tuần, nhận đăng ký đến hết tháng 6/2025, có đưa khách tới Phù Lãng. Thời hạn đó đã qua, nên bài không nêu cách đăng ký hay lịch tour và không coi đó là cách đi hiện nay.
Các bài đã đọc không nói giá trải nghiệm, giờ mở cửa, việc có cần đặt trước hay không, hay cơ sở nào nhận khách lẻ. Gợi ý của người viết: nếu muốn nặn hay vẽ gốm, hãy liên hệ trước một cơ sở qua kênh công khai của họ, hỏi giờ nhận khách, thời lượng, giá và có nhận khách lẻ không; một cơ sở sản xuất không nhất thiết là điểm tham quan mở cửa tự do cả ngày.
Quy mô nghề hiện nay: số liệu của xã và dự án JICA
Số liệu trong phần này là của một bài, một người nói, ở một thời điểm, nên cần ghi rõ nguồn. Theo ông Lê Phú Thành, phó chủ tịch UBND xã Phù Lãng, trả lời VOV ngày 30/1/2025, làng gốm có hơn 200 hộ với hơn 1.000 người sản xuất, kinh doanh; vào vụ Tết, làng nghề tạo việc làm cho hàng nghìn lao động ở các địa phương khác. Cũng theo ông, nhờ làng nghề, mỗi năm mang lại doanh thu hơn 100 tỷ đồng, với thu nhập bình quân từ 7 đến 9 triệu đồng một tháng mỗi người. Bài không nêu cách tính các con số này.
Hai thay đổi khác của nghề cùng được nhắc:
- Dự án với Nhật Bản. VOV năm 2025 viết năm 2023 thị xã Quế Võ phối hợp với Cơ quan hợp tác quốc tế JICA Nhật Bản thực hiện dự án phát triển nghề gốm tại xã Phù Lãng, đào tạo khoảng 60 học viên theo kỹ thuật của các nghệ nhân gốm làng TOHO của Nhật Bản. VOV năm 2024 thêm rằng dự án đưa nhiều học viên đi tham quan làng gốm cổ ở các tỉnh Fukuoka và Oita để học cách làm du lịch cộng đồng.
- Sản phẩm du lịch. VOV năm 2025 cho biết chính quyền xã và thị xã đang triển khai xây dựng thí điểm sản phẩm OCOP du lịch của tỉnh Bắc Ninh gắn với đề án bảo tồn và phát triển làng gốm. Bài không nói kết quả hay thời hạn, nên đây là kế hoạch tại thời điểm viết bài chứ không phải hiện trạng.
Đi xe máy từ Hà Nội tới Phù Lãng: nguồn không nói gì và cách tự chuẩn bị
Hai thông tin duy nhất về cách đến là “hơn 1 giờ chạy xe” (VOV 2024) và “chừng 60 km về phía Bắc” (VnExpress 2014). Không bài nào nêu quốc lộ, cầu, chỗ rẽ, bãi gửi xe hay giờ cao điểm, nên bài này không viết tên tuyến hay số cây số theo tuyến. Cũng cần nhớ “hơn 1 giờ” là cách ước lượng của một bài báo chứ không phải thời gian bạn sẽ chạy thật.
Gợi ý của người viết để chuẩn bị chuyến đi:
- Nhập “làng gốm Phù Lãng” vào ứng dụng bản đồ lúc xuất phát, để ứng dụng tính đường theo giao thông thực tế thay vì dựa vào số km của năm 2014.
- Đổ đủ xăng hoặc sạc đủ pin trước khi rời nội thành, mang nước, đội mũ bảo hiểm cho cả người ngồi sau và tính giờ về trước khi trời tối.
- Liên hệ trước một cơ sở nếu muốn trải nghiệm làm gốm, rồi hỏi luôn chỗ gửi xe, vì các bài không nêu.
- Đi ngày thường nếu bạn ưu tiên yên tĩnh; các bài không cho biết ngày nào đông khách, đây chỉ là suy đoán chung của người viết.
- Mang giày dễ đi và một túi chắc nếu định mua gốm nhỏ, vì làng có ngõ nhỏ lát gạch.
Nếu muốn ghép Phù Lãng với điểm khác ở Bắc Ninh, website này có các bài về tranh Đông Hồ ở Bắc Ninh và UNESCO ghi danh 9/12/2025, đền Đô và hội đền tháng Ba âm lịch và chùa Dâu cùng hội Dâu mùng 8 tháng Tư. Người viết không biết khoảng cách từ Phù Lãng đến các điểm đó và các nguồn về Phù Lãng cũng không nêu, nên không xếp thành một lịch trình một ngày; hãy tự đo từng chặng trên bản đồ trước khi quyết định ghép mấy điểm.
Nguồn tham khảo
- VnExpress, bài “Đến thăm làng gốm Phù Lãng”, đăng 28/5/2014, đọc ngày 22/10/2026.
- VOV, bài về làng gốm Phù Lãng và hướng phát triển du lịch cộng đồng, đăng 27/3/2024, đọc ngày 22/10/2026.
- VOV, bài về hướng đi mới cho làng nghề gốm Phù Lãng, đăng 30/1/2025, đọc ngày 22/10/2026.
- Tuổi Trẻ, bài về tour khám phá Bắc Ninh, nặn gốm ở Phù Lãng và in tranh Đông Hồ, đăng 30/3/2025, đọc ngày 22/10/2026.
