Xe máy bốc cháy khi đang chạy thì, theo khuyến cáo của Cục Cảnh sát PCCC và CNCH thuộc Bộ Công an, người lái cần bình tĩnh, dừng xe ở lề đường, tránh xa nơi đông người và chất dễ cháy, tắt khóa điện, khóa bình xăng nếu có thể, hô hoán nhờ người xung quanh và gọi cảnh sát PCCC; nếu không có khả năng dập lửa thì nên tránh xa để tránh nổ bình xăng.
Đó là phần cốt lõi của hai nguồn mà bài này đọc ngày 22/10/2026: bài khuyến cáo của Cục Cảnh sát PCCC và CNCH đăng trên trang mps.gov.vn ngày 27/4/2012, và một bài của Tuổi Trẻ đăng ngày 30/3/2021 dẫn khuyến cáo của Công an quận 7, TP.HCM. Cả hai viết chung cho ô tô và xe máy, không viết riêng cho xe tay ga hay xe số của hãng nào, và đã đăng nhiều năm, nên bạn nên xem thêm thông báo mới nhất của cơ quan phòng cháy chữa cháy. Bài này nói về xe chạy xăng; xe máy điện có pin lithium là một chuyện khác, đã có bài riêng về chữa cháy pin xe máy điện bằng gì. Phần nào là gợi ý của người viết sẽ được ghi rõ là gợi ý, không gán cho cơ quan hay tờ báo nào.
Xe máy bốc cháy khi đang chạy: thứ tự việc cần làm theo Bộ Công an
Mục lục bài viết
- Xe máy bốc cháy khi đang chạy: thứ tự việc cần làm theo Bộ Công an
- Hai nguồn khác nhau ở điểm nào
- Dập lửa hay tránh xa: nên hiểu chữ “khả năng” thế nào
- Báo ai và nói những gì khi gọi cứu hỏa
- Dấu hiệu sớm cần dừng xe trước khi có lửa
- Phòng ngừa: những việc nguồn khuyến cáo cho người dùng xe máy
- Những điều hai nguồn không nói
- Nguồn tham khảo
Bài khuyến cáo của Bộ Công an mở đầu bằng một nhận xét: thời gian qua trên toàn quốc đã xảy ra nhiều vụ cháy nổ ô tô, xe máy, gây thiệt hại lớn về tài sản. Phần “xử lý khi gặp sự cố cháy xe” bắt đầu bằng ba điều cần làm ngay khi thấy ngọn lửa, khói hoặc nhiệt độ cao bất thường: bình tĩnh, dừng xe ở lề đường, và tránh xa nơi có nhiều người, nhiều chất dễ cháy. Sau đó bài viết rằng tùy tình huống cháy cụ thể mà dùng giải pháp thích hợp, theo quy trình sau.
- Tắt khóa điện, tìm cách khóa bình xăng nếu có thể.
- Hô hoán để mọi người đến trợ giúp chữa cháy và gọi cảnh sát PCCC và CNCH.
- Nếu nhiên liệu đã trào ra ngoài, tức ngọn lửa cháy dữ dội, thì phải dùng bình chữa cháy, cát, chăn chiên, bao tải hoặc vải nhúng nước để dập lửa.
- Nếu thấy không có khả năng dập tắt đám cháy thì nên tránh xa để tránh nổ bình xăng gây tai nạn.
Có vài chi tiết nhỏ nên đọc kỹ. Thứ nhất, “bình tĩnh” đứng đầu danh sách chứ không phải “dập lửa”. Thứ hai, chữ “nếu có thể” đi kèm việc khóa bình xăng: nguồn không đòi mọi xe đều làm được, và bài Tuổi Trẻ nói rõ hơn là chỉ khi xe có thiết kế khóa xăng. Người viết hiểu là không phải xe nào cũng có khóa mà người lái khóa được ngay. Thứ ba, việc dập lửa bằng bình, cát, chăn, bao tải hay vải ướt chỉ được nêu cho trường hợp nhiên liệu đã trào ra ngoài; bài không bảo mọi người đi đường phải tự dập mọi đám cháy.
Bài còn có một lưu ý thực tế về cách dập. Vì ô tô, xe máy có rất nhiều ngóc ngách nên dùng chăn hay bao tải để phủ kín là rất khó; khi chữa cháy cần phun, hắt chất chữa cháy vào các ngóc ngách. Và khi ngọn lửa đã tắt vẫn phải tiếp tục phun chất chữa cháy, đồng thời làm mát các bộ phận của xe, để xăng dầu trào ra gặp nhiệt độ cao không cháy lại hoặc gây nổ. Theo ý của bài, lửa nhìn thấy đã tắt chưa có nghĩa là hết nguy hiểm.
Gợi ý của người viết về thứ tự: hai nguồn không nói người lái nên làm gì giữa lúc xe còn đang chạy. Người viết hiểu “dừng xe ở lề đường” là việc đầu tiên vì xe đang chạy, và cắt điện ngay khi xe đã dừng hoặc gần dừng. Nếu có người ngồi sau, một việc hợp lý là cho họ xuống và đi xa khỏi xe trước, vì chỗ an toàn nhất là chỗ xa xe và xa chất dễ cháy. Đây là cách hiểu của người viết, không phải câu của nguồn.
Hai nguồn khác nhau ở điểm nào
Bài Tuổi Trẻ ngày 30/3/2021 dẫn khuyến cáo của Công an quận 7 về cách xử lý khi xe cháy. Hai nguồn cùng một hướng, nhưng thứ tự và chi tiết có chỗ khác nhau, nên bảng dưới đặt cạnh nhau.
| Việc | Bộ Công an (27/4/2012) | Công an quận 7 qua Tuổi Trẻ (30/3/2021) |
|---|---|---|
| Dừng xe | Bình tĩnh, dừng xe ở lề đường, tránh xa nơi nhiều người và chất dễ cháy | Bình tĩnh đậu xe an toàn |
| Tắt máy, tắt điện | Tắt khóa điện | Tắt máy ngay |
| Bình xăng | Tìm cách khóa bình xăng nếu có thể | Nếu xe có thiết kế khóa xăng thì khóa ngay |
| Dập lửa | Khi nhiên liệu đã trào ra: bình chữa cháy, cát, chăn chiên, bao tải, vải nhúng nước | Bình chữa cháy, cát, nước |
| Báo ai | Hô hoán, gọi cảnh sát PCCC và CNCH | Hô hoán, gọi cảnh sát PCCC hoặc công an, chính quyền địa phương |
| Không dập được | Nên tránh xa để tránh nổ bình xăng | Tránh xa đám cháy ít nhất khoảng 40 m |
Điểm khác đáng chú ý nhất là khoảng cách. Chỉ bài Tuổi Trẻ nêu một con số: tránh xa đám cháy ít nhất khoảng 40 m. Đó là khuyến cáo của một đơn vị công an quận, được báo thuật lại, không phải mốc chính thức của Bộ Công an; bài của Bộ chỉ nói “nên tránh xa”. Vì vậy đừng nhắc “40 m” như một quy chuẩn quốc gia. Gợi ý của người viết: mắt thường rất khó ước lượng 40 m khi đang hoảng, nên nếu phân vân thì hãy đứng xa hơn, không đứng gần để xem.
Điểm khác thứ hai là thứ tự tắt máy và dừng xe. Công an quận 7 đặt “tắt máy ngay” trước, giải thích rằng nếu nguyên nhân cháy là ống nhiên liệu bị hỏng hoặc gãy thì tắt động cơ sẽ tránh cho đám cháy lan sang bộ phận khác. Bộ Công an đặt “dừng xe ở lề đường” trước rồi mới “tắt khóa điện”. Hai cách ghi không mâu thuẫn nếu hiểu đó là hai việc cần làm gần như liền nhau; các nguồn không nói việc nào phải làm trước trong từng giây.
Điểm khác thứ ba là chất dập lửa. Công an quận 7 nêu nước trong danh sách (bình chữa cháy, cát, nước), còn Bộ Công an nêu “vải nhúng nước” cùng bình, cát, chăn và bao tải. Hai bài không giải thích khi nào dùng chất nào, và bài này cũng không đưa thêm hướng dẫn. Bài của Bộ Công an có một ghi chú về nước ở phần dành cho nhà xe, ga-ra: nên lắp hệ thống chữa cháy tự động bằng bọt thay cho nước để tránh xăng dầu trào ra chảy theo nước làm cháy lan. Đó là hệ thống tự động trong ga-ra ô tô, không phải hướng dẫn cho người đi đường, nên người viết không rút ra kết luận nào về việc người đi đường có nên dùng nước hay không.
Dập lửa hay tránh xa: nên hiểu chữ “khả năng” thế nào
Cả hai nguồn cùng dùng một điều kiện: chỉ dập khi có khả năng, còn không thì tránh xa. Bộ Công an viết “xét thấy không có khả năng dập tắt đám cháy thì nên tránh xa để tránh nổ bình xăng”; Công an quận 7 viết tài xế “cần nhanh chóng tránh xa”. Cả hai đều không tự đo “khả năng” bằng thứ gì, như thời gian cháy, kích thước ngọn lửa hay loại bình đang cầm.
Gợi ý của người viết, không phải của nguồn: một người đi xe máy không có bình chữa cháy trong tay, thấy lửa gần bình xăng hoặc lửa đang lan nhanh, nhiều khả năng thuộc nhóm “không có khả năng” và nên đứng xa, hô hoán, gọi cứu hỏa thay vì tiến lại gần. Một đám lửa còn nhỏ và có sẵn bình chữa cháy thì cần người tự đánh giá tại chỗ; không bài nào hướng dẫn việc đánh giá đó, và bài này cũng không đủ căn cứ để hướng dẫn thay. Điều nguồn nhấn mạnh là hậu quả của việc chần chừ: bình xăng có thể nổ gây tai nạn.
Một việc người viết muốn tách riêng là mở yên xe, cốp xe. Bài Bộ Công an có đoạn dặn riêng cho ô tô: nếu thấy khói, lửa trong nắp ca-bô thì tắt ngay khóa điện, và nếu đã có lửa thì chuẩn bị sẵn phương tiện chữa cháy trước khi thận trọng mở nắp ca-bô. Bài không có câu tương đương cho xe máy. Gợi ý của người viết là đừng tự mở yên hay cốp để kiểm tra khi đã thấy lửa hoặc khói đậm, vì bạn chưa biết bên trong có gì; nếu khói còn nhẹ và không có lửa, việc đầu tiên vẫn là dừng ở chỗ an toàn, tắt khóa điện và đứng xa xe.
Báo ai và nói những gì khi gọi cứu hỏa
Cả hai nguồn đều dặn hô hoán để người xung quanh đến giúp và gọi cảnh sát PCCC. Công an quận 7 thêm lựa chọn gọi công an hoặc chính quyền địa phương. Cả hai bài đều ghi một số điện thoại cụ thể cho cảnh sát PCCC; bài này không chép lại số đó. Lý do là bài của Bộ Công an đã đăng từ năm 2012, nên bạn hãy lưu số khẩn cấp cứu hỏa từ thông tin hiện hành của cơ quan chức năng ngay từ hôm nay, đừng đợi đến khi có sự cố mới tìm.
Hai nguồn không nói khi gọi cần nói gì. Gợi ý của người viết là chuẩn bị sẵn bốn thông tin ngắn: bạn đang ở đâu (tên đường, gần số nhà hay mốc dễ thấy), xe máy đang cháy, có người bị thương hay không, và gần đó có trạm xăng, nhà dân hay chỗ đông người không. Nếu bạn không rành đường, như du khách hay người thuê xe, hãy nhờ người xung quanh nói địa chỉ; việc hô hoán mà nguồn nhắc cũng nhằm đúng việc đó, vì có người đứng gần thì hai việc, gọi và cảnh báo người khác, có thể chia nhau làm.
Nếu có người bị bỏng hoặc bị thương trong lúc xe cháy hay do xe đổ, hãy xem thêm bài về sơ cứu người bị tai nạn xe máy; bài này chỉ nói về phần xe.
Dấu hiệu sớm cần dừng xe trước khi có lửa
Phần phòng ngừa trong bài của Bộ Công an nhắc người dùng thường xuyên kiểm tra phương tiện, và khi thấy dấu hiệu lạ thì phải khắc phục ngay. Bài kể năm dấu hiệu: khó nổ máy, có hơi xăng, có tiếng kêu bất thường, nhiệt độ máy cao và có mùi khét. Bài Tuổi Trẻ liệt kê gần như cùng nhóm: khó nổ, có hơi xăng, có tiếng kêu lạ, nhiệt độ máy cao, mùi khét.
Bài Tuổi Trẻ cũng nêu nguyên nhân chính dẫn đến cháy xe theo kết quả khám nghiệm hiện trường mà công an thu được: rò rỉ nhiên liệu hay chất lỏng, động cơ hoạt động quá tải, tai nạn hoặc va chạm, và chập nguồn hệ thống điện. Bài viết “theo Công an” mà không nói rõ là đơn vị nào hay bao nhiêu vụ, nên đây là nhận định chung, không phải thống kê.
Gợi ý của người viết: hai nguồn không nối từng dấu hiệu với từng nguyên nhân, nhưng “hơi xăng” nghe hợp với rò rỉ nhiên liệu và “mùi khét” nghe hợp với chập điện hay quá tải. Dù vậy, người đi đường không cần đoán nguyên nhân. Điều cần làm là khi thấy hơi xăng hay mùi khét lúc đang chạy thì giảm tốc, tìm chỗ dừng an toàn, tắt khóa điện và đứng xa xe, thay vì chạy thêm một đoạn cho kịp giờ. Khói cũng là một dấu hiệu; bài về khói xe máy màu trắng hay đen giải thích khi nào nên dừng xe kiểm tra, nhưng khi đã thấy ngọn lửa thì làm theo thứ tự ở trên.
Phòng ngừa: những việc nguồn khuyến cáo cho người dùng xe máy
Bài của Bộ Công an liệt kê nhiều biện pháp dành cho người sử dụng phương tiện. Phần liên quan đến xe máy gồm:
- Không lắp thêm thiết bị điện hay phụ kiện không đúng thiết kế của nhà sản xuất. Bài Tuổi Trẻ nói thêm: không lắp thêm thiết bị tiêu thụ điện như thiết bị bảo vệ, còi, đèn, hoặc nếu lắp thì phải bảo đảm không làm quá tải hệ thống điện.
- Làm theo quy trình bảo trì, bảo dưỡng định kỳ, và nên bảo dưỡng, sửa chữa ở nơi có uy tín, bảo đảm chất lượng.
- Khi để xe trong nhà hoặc nơi trông giữ, tắt khóa điện, đóng khóa bình xăng và để xa nguồn lửa, nguồn nhiệt.
- Không mua xăng dầu ở điểm bán tự phát, không rõ nguồn gốc; bài Tuổi Trẻ còn dặn dùng nhiên liệu đúng chủng loại và chất lượng đã nêu.
- Không áp dụng các cách “tiết kiệm xăng” chưa được kiểm chứng về mức độ an toàn, vì có thể làm hỏng xe hoặc tăng nguy cơ cháy.
- Không để chất dễ cháy, dễ bắt lửa trong xe, dưới yên, trong cốp hay trong khoang động cơ.
- Với chủ xe máy, tùy điều kiện và cấu tạo của từng loại xe mà nên trang bị bình chữa cháy loại nhỏ ở xe hoặc ở nơi cư trú để kịp xử lý khi có cháy.
Về điểm cuối, bài Bộ Công an nói “nên”, không nói “bắt buộc”, và để ngỏ việc đặt bình ở xe hay ở nhà. Hai nguồn không giới thiệu loại bình, kích thước hay cách gắn lên xe máy, nên bài này cũng không khuyến nghị mẫu nào. Nếu bạn định mua một bình nhỏ, hãy đọc hướng dẫn của người bán và của cơ quan phòng cháy chữa cháy về loại bình, cách kiểm tra hạn sử dụng và cách dùng.
Gợi ý của người viết dành cho người thuê xe hoặc đi du lịch bằng xe máy. Một, đừng tự lắp thêm đèn, còi hay thiết bị điện vào chiếc xe bạn thuê, vì đó cũng là điều nguồn dặn người dùng. Hai, đừng để bật lửa, bình xịt hay can xăng mang theo trong cốp, dưới yên; nguồn nói “chất dễ cháy” nói chung, còn các ví dụ này là của người viết. Ba, khi thấy xe có dấu hiệu lạ như khó nổ, có hơi xăng hay mùi khét, hãy dừng sử dụng và báo cho nơi cho thuê thay vì cố chạy tiếp. Bốn, khi để xe qua đêm, làm đúng điều nguồn dặn: tắt khóa điện, đóng khóa xăng nếu xe có, và để xe xa nguồn lửa. Với một xe vừa đổ, thứ tự ngắn gọn cũng bắt đầu bằng khóa điện, như bài về xe máy bị đổ khi đang dừng đã nêu theo sách hướng dẫn của hãng.
Những điều hai nguồn không nói
Để tránh hiểu quá lời nguồn, đây là những điều bạn sẽ không tìm thấy trong hai bài đã đọc.
- Hướng dẫn riêng cho xe tay ga, xe số hay từng hãng xe. Cả hai bài viết cho ô tô và xe máy nói chung; bài Tuổi Trẻ còn nói nhiều về ô tô và xe khách.
- Số liệu thống kê hiện nay về số vụ cháy xe máy hay tỷ lệ theo nguyên nhân. Bài của Bộ Công an đăng năm 2012 và bài Tuổi Trẻ đăng năm 2021 chỉ nêu nhận xét chung.
- Bao nhiêu giây hay mét thì còn kịp dập, hay cỡ lửa nào thì nên bỏ chạy.
- Cách dùng một bình chữa cháy mini cụ thể, loại bình nào hợp với xe máy, hay cách gắn bình lên xe.
- Cách xử lý khi xe cháy ở trạm xăng. Bài của Bộ Công an có đoạn riêng về cháy ở bãi trông giữ xe, trong nhà và trong ga-ra (gọi cứu hỏa trước, rồi dùng hệ thống chữa cháy của tòa nhà nếu có), nhưng bài này không đi vào đoạn đó.
- Trách nhiệm của người cho thuê hay người thuê khi xe cháy. Bài này không bàn chuyện đó và không nêu chính sách của bất kỳ nơi cho thuê nào.
Vì hai nguồn đã đăng từ lâu, nếu bạn cần một bản hướng dẫn đang áp dụng hiện nay, hãy tìm thông báo mới của cơ quan phòng cháy chữa cháy tại địa phương nơi bạn đi. Còn thứ tự mà cả hai bài cùng ủng hộ thì khá ngắn gọn: bình tĩnh, dừng ở chỗ an toàn, tắt khóa điện, khóa xăng nếu có thể, kêu người giúp và gọi cứu hỏa, và nếu không dập được thì đứng xa. Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo; khi có lửa, an toàn của con người luôn quan trọng hơn chiếc xe.
