Đi ngoại thành Hà Nội nên chọn xe ga hay xe côn tay để phù hợp hơn?

Ngoại thành Hà Nội là một môi trường đi xe hoàn toàn khác với phố nội đô. Ai từng chạy từ Cầu Giấy lên Sơn Tây, rẽ vào Ba Vì, hoặc vòng qua Quốc Oai, Chương Mỹ xuống Mỹ Đức đều hiểu: đường ở đây dài hơn, nhanh hơn, xấu hơn và vắng hơn. Câu hỏi chọn xe ga hay xe côn tay vì thế không phải trắc nghiệm sở thích, mà là bài toán bám sát đúng con đường bạn đi nhiều nhất trong tuần. Nếu bạn chỉ thỉnh thoảng chạy ngoại thành một chuyến cuối tuần thì tiêu chí sẽ khác hẳn người ngày ngày đi quốc lộ 32 từ Phúc Thọ về nội đô. Bài này phân tích từng mặt của hai loại xe trên đúng địa hình ngoại thành Hà Nội, kèm bảng so sánh và khuyến nghị theo từng tình huống cụ thể.

Ngoại thành Hà Nội khác nội đô ở những điểm nào

Trước khi nói về xe, phải nói về đường, vì xe phù hợp hay không phụ thuộc vào địa hình nhiều hơn phụ thuộc vào xe. Vùng ngoại thành Hà Nội kéo dài từ Sóc Sơn, Đông Anh ở phía bắc đến Ba Vì, Sơn Tây, Phúc Thọ ở phía tây, Thanh Trì, Thường Tín ở phía nam, mỗi hướng một đặc thù đường khác nhau, nhưng có mấy điểm chung như sau.

• Đường trường dài và nhanh: quốc lộ 32, quốc lộ 6, đường 21, đường Hồ Chí Minh hướng Sơn Tây đều là loại đường thẳng, ít giao cắt, người ta giữ tốc độ 60 đến 80 km/h kéo dài hàng chục cây số. Xe yếu hoặc xe đuối sức sẽ bị vượt liên tục và rất mệt.
• Có đèo và dốc lớn: cung lên Ba Vì, Tản Viên, đường lên Hương Tích ở Mỹ Đức, các đường vòng qua chân núi đều có đoạn dốc dài, cua ôm. Đây là loại địa hình mà khác biệt giữa xe ga và xe côn tay bộc lộ rõ nhất.
• Đường nhánh xấu: rẽ ra khỏi trục quốc lộ là đường đá dăm, đường bê tông hở, ổ gà, đoạn ngập sau mưa to. Lốp mỏng, gầm thấp đều ảnh hưởng trực tiếp.
• Tiệm sửa xe thưa: hỏng giữa những đoạn đường vắng là chuyện rất phiền, nên độ bền và tính dễ sửa của xe ở ngoại thành quan trọng hơn ở nội đô, nơi cứ đi hai cây số lại có một tiệm.

Từ bốn điểm đó, chiếc xe lý tưởng cho người hay đi ngoại thành phải đạt cùng lúc: đủ sức giữ 60 đến 80 km/h không cần vặn hết ga, phanh tin cậy khi chạy tốc độ cao, xuống dốc dài không bị đuối, và bền ít hỏng vặt giữa đường. Cân đo xe ga và xe côn tay trên bốn tiêu chí đó thì bức tranh sẽ rõ hơn nhiều so với việc nhìn mỗi màu xe.

Xe ga ở ngoại thành: tiện dụng nhưng có trần rõ rệt

Những gì xe ga làm tốt

Không thể phủ nhận sức hút của xe ga với người đi ngoại thành, nhất là người phải đi hằng ngày. Thứ nhất là sự tiện nghi: cốp xe ga rộng, Lead để được tới 37 lít, nhét mũ, áo mưa, đồ đầm ướt sau khi chạy mưa ngoại thành mà không cần ba lô. Thứ hai là không phải bóp côn: đường quốc lộ đôi lúc cũng kẹt, chốt đèn đỏ kiểu đường Phúc Thọ về nội đô buổi sáng, xe ga lết chậm thoải mái, không mỏi bàn tay trái. Thứ ba, các bản xe ga 125 đến 160 hiện nay có CBS hoặc ABS, ví dụ Air Blade bản 160 có ABS, Vario 160 bản Thể thao có ABS, Lead bản Đặc biệt có ABS, giúp xe phanh chắc ở tốc độ đường trường hơn thế hệ cũ.

Về sức mạnh, một chiếc xe ga 125 đến 160 giữ 60 đến 70 km/h trên quốc lộ là việc không khó, càng không phải vật lộn như xe 110 phân khối. Nếu quãng đường ngoại thành của bạn chủ yếu là quốc lộ tương đối bằng phẳng, ít dốc lớn, thì xe ga là lựa chọn hợp lý tới tám mươi phần trăm nhu cầu.

Cái trần của xe ga: xuống đèo và đường ngập

Nhưng ngoại thành Hà Nội có thứ đường mà xe ga xử lý không tốt, đó là đèo dài dốc cao. Nguyên nhân nằm ở hộp số vô cấp: khi buông ga, xe ga giảm tốc rất ít vì không có liên kết cứng giữa động cơ và bánh xe như xe số. Hệ quả là khi xuống đèo, người lái buộc phải đè phanh gần như liên tục để giữ xe không tuột. Đè phanh lâu trên dốc dài khiến bố phanh nóng lên, xốp dần, điểm cắn cần phanh lún sâu xuống, và ở mức tệ nhất xe mất phanh giữa chừng. Không ít vụ tai nạn trên các cung đèo phía Bắc xảy ra theo đúng kịch bản này, mà người đi xe ga lại là nhóm dễ gặp nhất.

Kinh nghiệm thực tế là: xe ga vẫn xuống đèo được, nhưng phải xuống bằng kỹ thuật, đó là nhấp thả phanh thay vì đè chết, vào cua chậm trước khi cua chứ không phanh giữa cua, và tuyệt đối không chạy nối đuôi xe tải. Với các cung dốc ngắn, dốc thoải kiểu đường lên chân núi thì không vấn đề. Nhưng nếu mỗi tuần bạn lên Ba Vì, các cung đèo quanh Tản Viên vài lần, thì mua xe ga để đi đèo là chọn nhầm công cụ.

Điểm trừ thứ hai là ngập nước. Xe ga có puli và dây cu-roa đặt thấp, khe hở hệ thống truyền động lại hở nhiều hơn xe số. Đoạn đường ngập nửa bánh mà nước tràn qua puli là nước có thể vào hệ thống truyền động, xe chết máy giữa đường ngập, phải đẩy bộ về. Đường ngoại thành sau mưa to có rất nhiều đoạn kiểu này, người đi xe ga cần chủ động vòng, không nên băng theo xe số với tâm lý chỗ kia xe khác qua được thì mình cũng qua được.

Xe côn tay: sinh ra cho đường trường và đèo dốc

Vì sao đèo là sân nhà của xe côn tay

Xe côn tay sở hữu thứ mà xe ga không thể có theo cấu tạo, đó là phanh động cơ. Xuống đèo, người lái về số 2 hoặc số 3, động cơ tự ghìm xe, phanh chỉ dùng để bổ trợ ở đoạn cần gấp. Bố phanh không bị đốt nóng liên tục, cần phanh luôn ở trạng thái tin cậy, và người lái kiểm soát được tốc độ vào từng cua một cách chính xác. Chỉ riêng một điều này đã đủ để những ai đi đèo nhiều nghiêng về xe côn tay.

Trên đường trường, xe côn tay cũng có lợi thế riêng. Khung thể thao với vành 17 inch, lốp trước sau bám đường tốt cho cảm giác đầm chắc khi giữ 70 đến 80 km/h. Động cơ 150 đến 160 phân khối của nhóm xe này có mô-men xoắn lớn, sức bốc ở dải tốc trung cao, vượt xe trên quốc lộ nhanh và gọn. Bảo dưỡng cũng đỡ căng hơn: không có puli, không có dây cu-roa, cấu trúc đơn giản hơn xe ga, gần như tiệm nào ở huyện cũng sửa được, rất hợp với điều kiện ngoại thành.

Thông số đáng lưu ý của ba mẫu côn tay chủ lực

Nhóm xe côn tay đang bán ở Việt Nam hiện xoay quanh ba cái tên: Yamaha Exciter 155 VVA, Honda Winner X và Suzuki Raider. Tóm tắt nhanh cho ai đang so sánh.

Yamaha Exciter 155 VVA là mẫu mạnh nhất nhóm. Động cơ 155,1 phân khối làm mát chất lỏng, có biến thiên thời gian mở xu-páp, hộp số 6 cấp, công suất 13,6 kW tương đương khoảng 18,5 mã lực ở vòng 9.500 vòng mỗi phút, mô-men xoắn 14,4 Nm ở 8.500 vòng. Mức tiêu hao nhiên liệu công bố khoảng 2,07 đến 2,09 lít mỗi 100 km, bình xăng 5,4 lít, tức là một bình đầy đi được khoảng 250 km trở lên, rất tiện cho các chuyến ngoại thành dài. Xe nặng khoảng 120 đến 124 kg, yên cao 795 mm. Giá bán từ khoảng 49,9 triệu cho bản thường đến khoảng 60,9 triệu cho bản cao cấp nhất, các bản cao có ABS, TCS và smartkey.

Honda Winner X niêm yết khoảng 45,99 đến 50,56 triệu, lăn bánh khoảng 52,53 đến 57,15 triệu tùy bản. Xe có phanh đĩa trước sau, ABS trên các bản Camo và Đen mờ, smartkey và cổng sạc USB, vành đúc 17 inch. Điểm hay của Winner X là bộ côn có trợ lực và chống trượt, bóp nhẹ tay hơn, lại đỡ giật khi về số gấp, hợp người mới chuyển từ xe số thường lên côn tay.

Suzuki Raider R150 và R160 là lựa chọn giá mềm hơn, nổi bật với phanh đĩa trước đường kính 330 mm thuộc hàng lớn nhất phân khúc, phanh rất ăn. Xe không có ABS, người đi đường trường cần tự cân nhắc lại thói quen phanh của mình.

Nhưng xe côn tay cũng có cái giá riêng

Thứ nhất là mỏi tay khi phải bóp côn liên tục. Nếu bạn ở nội đô, ngày đi làm chục cây số trong kẹt xe, chỉ cuối tuần mới ra ngoại thành, thì mua côn tay cho cả tuần là mua nhầm trọng tâm. Thứ hai là không có cốp: mũ, áo mưa, đồ đạc phải ba lô hoặc gắn gàu, bất tiện hơn xe ga rõ rệt nếu bạn hay chở đồ. Thứ ba, yên Exciter cao 795 mm, người cao dưới 1 mét 60 sẽ phải kiễng chân khi dừng đèn đỏ. Thứ tư, giá xe côn tay hiện ngang thậm chí đắt hơn nhiều bản xe ga lớn: một chiếc Exciter bản cao hơn 60 triệu trong khi xe ga 125 có ABS nhiều bản chỉ 40 đến 50 triệu, cộng thêm tiền bảo dưỡng chuỗi xích định kỳ.

Cuối cùng, xe côn tay đòi hỏi người mới một khoảng thời gian làm quen. Ai chưa từng bóp côn cần một hai buổi tập cho thuần, và tuyệt đối không nên chuyền đầu tiên mang côn tay đi đèo ngay. Côn tay đi đèo an toàn là côn tay đi bằng người đã điều khiển được xe.

Bảng so sánh nhanh xe côn tay và xe ga cho đường ngoại thành

Chọn theo đúng con đường bạn đi nhiều nhất

Nếu mỗi tuần bạn lên Ba Vì, Tản Viên hoặc các cung đèo

Chọn xe côn tay, không cần đắn đo thêm. Exciter 155 nếu bạn ưu tiên sức mạnh và đi quốc lộ nhanh nhiều, Winner X nếu bạn thích côn nhẹ tay và muốn ABS ở mức giá vừa phải, Raider nếu ngân sách gói lại và bạn tự tin với phanh không ABS. Nếu trình độ chưa chắc, hãy đặt câu hỏi trung thực: bạn kiểm soát côn tay đã thuần chưa, vì xe chỉ phát huy lợi thế đèo khi người lái về số đúng lúc.

Nếu quãng đường chủ yếu là quốc lộ thẳng

Xe ga 125 trở lên, ưu tiên bản có ABS, là lựa chọn thoải mái hơn. Quốc lộ 32, quốc lộ 6 đoạn bằng phẳng không có yếu tố nào khiến xe côn tay hơn xe ga, ngược lại cốp rộng và không cần bóp côn ăn điểm suốt đường dài. Chỉ cần nhớ nguyên tắc khi gặp dốc lớn: về chậm trước dốc, nhấp thả phanh khi xuống.

Nếu bạn đi cả phố lẫn ngoại thành mỗi ngày

Đây là nhóm khó chọn nhất. Cân nhắc theo tỉ lệ: bảy phần mười quãng đường trong phố thì nghiêng về xe ga; bảy phần mười ngoài đường trường và có đèo thì nghiêng về côn tay. Nhiều người trong trường hợp này chốt bằng một chiếc xe ga 125 hoặc 160 có ABS cho ngày thường, và thuê hoặc mượn xe côn tay cho các chuyến đi đèo dài hiếm hoi, vừa đỡ mỏi tay vừa không phải ép một chiếc xe gánh hai vai.

Nếu ngân sách là rào cản chính

Dưới 45 triệu, lựa chọn côn tay chỉ còn Raider hoặc xe cũ, trong khi xe ga 110 đến 125 đã có nhiều bản mới giá tốt, đi đường trường bằng phẳng dư sức. Trên 50 triệu, dải Exciter, Winner X, Air Blade 160, Vario 160 mới thực sự mở ra so sánh công bằng, và lúc đó địa hình đường đi mới là cái quyết.

Kinh nghiệm chạy ngoại thành mà ít người nhắc

Loại xe chỉ là một nửa câu chuyện, thói quen đi là nửa còn lại. Trước mỗi chuyến ngoại thành dài, nên tự kiểm ba thứ: áp suất và rãnh lốp, độ ăn của phanh trước sau, và đèn xinhan. Về tốc độ, xe máy được chạy tối đa 60 km/h ngoài khu đông dân cư và 50 km/h trong khu đông dân cư, đường ngoại thành thẳng thớm dễ đẩy 70, 80 là chỗ tai nạn nhiều nhất, bởi người ta thường vượt ở đoạn có điểm mù. Mùa mưa, sương sớm làm mặt đường ẩm rợp, đoạn cua có lá xanh rơi rớt trơn như dầu, dù xe có ABS cũng chỉ giúp phanh không khoá, chứ không giúp xe bám đường được.

Xe ga gặp đường ngập nên vòng bằng mọi giá, còn xe côn tay lội được cũng chỉ tới mức nước qua nửa bánh, chạy đều ga, không để chết máy giữa chỗ ngập. Cuối cùng, dù đi xe gì, hãy chở tối đa hai người, đội mũ cài quai, và với các chuyến đèo Ba Vì, nên đi có bạn đồng hành đường dài thay vì rong ruổi một mình.

Các câu hỏi thường gặp

Xe ga 110 như Vision có đi đường trường ngoại thành được không?

Được, với điều kiện quãng đường chủ yếu là quốc lộ bằng và bạn đi một mình. Vision giữ 60 đến 70 km/h ổn, xe nhẹ lại tiết kiệm, mức tiêu hao công bố khoảng 1,85 lít mỗi 100 km. Nhưng khi chở thêm người hoặc gặp dốc dài, máy 110 phân khối sẽ đuối rõ, và đèo thì không phải sân của xe này. Nếu mỗi tuần có vài chuyến như vậy, nên cân nhắc xe ga 125 trở lên.

Giấy phép lái xe hạng A1 có chạy được Exciter 155 và Winner X không?

Được. Hạng A1 cấp cho xe mô tô hai bánh có dung tích xy-lanh từ 50 cm3 đến dưới 175 cm3, Exciter 155, Winner X 150 và Raider 150 đều nằm trong dải này.

Đi đèo Ba Vì bằng xe ga có nguy hiểm không?

Nguy hiểm hay không phụ thuộc vào cách đi nhiều hơn bản thân chiếc xe. Đèo ngắn, dốc thoải, đi chậm và nhấp thả phanh thì xe ga vẫn ổn. Nhưng đèo dài dốc cao buộc đè phanh nhiều, xe ga có nguy cơ nóng bố và giảm hiệu quả phanh, nên nếu đây là cung đường thường trực trong lịch của bạn thì xe côn tay là câu trả lời đúng hơn.

ABS có thực sự cần thiết khi đi ngoại thành không?

Có giá trị, đặc biệt ở đoạn đường trường vắng sớm tinh mơ khi mặt đường còn ẩm và người ta phanh gấp từ 60, 70 km/h. ABS giữ bánh không bị khoá khi phanh hết cỡ, giúp xe không trượt dài. Nhưng lưu ý ABS không rút ngắn được quãng đường phanh trên mặt lún sỏi đá, cũng không thay được phanh động cơ khi xuống đèo. Tóm lại: đáng tiền, nhưng đừng coi là tấm khiên vô điều kiện.

Xe côn tay đi phố có mỏi tay lắm không?

Kẹt xe nặng, dừng đèn dày thì có mỏi tay thật, đây không phải điều phiền toái bị thổi phồng. Tuy nhiên côn của Winner X có trợ lực, bóp nhẹ hơn thế hệ cũ, Exciter côn cũng không nặng. Người quen rồi quên luôn cảm giác bóp. Cân nhắc thực sự chỉ dành cho người ngày ngày bị kẹt xe trên dưới một tiếng đồng hồ.

Giữa Exciter 155 và Winner X, mẫu nào hợp đi đèo hơn?

Cả hai đều vượt yêu cầu đi đèo của ngoại thành Hà Nội với dư địa. Exciter mạnh hơn chút về sức bốc và có TCS trên bản cao, Winner X có ABS ở bản Camo và Đen mờ với côn trợ lực nhẹ tay. Nếu đi đèo kết hợp đường trường nhanh, Exciter nhỉnh hơn; nếu ưu tiên độ tin cậy khi về số gấp và tay lái nhẹ nhàng, Winner X dễ chịu hơn. Nên thử cả hai tại cửa hàng trước khi chốt.

Tiền xăng đi ngoại thành của xe côn tay có đắt hơn xe ga nhiều không?

Không chênh đáng kể trên đường trường. Exciter 155 công bố khoảng 2,07 đến 2,09 lít mỗi 100 km, ngang nhiều bản xe ga 125 đến 160, chỉ nhỉnh hơn các xe ga tiết kiệm kiểu Vision. Còn trong kẹt xe nội đô thì xe ga lại nhỉnh hơn. Ai đi trăm cây số một ngày thì chênh vài chục nghìn xăng mỗi tuần, không phải yếu tố quyết.

Người mới biết lái có nên lấy côn tay để đi ngoại thành luôn không?

Nên nếu bạn có một đến hai tuần để làm quen ở phố, tập đề, về số, quẹt côn ở chỗ vắng trước khi mang xe ra quốc lộ. Không nên nếu bạn cần đi lại ngay ngày mai. Với người gấp rút, một chiếc xe ga 125 có ABS đáp ứng đủ an toàn cho đường ngoại thành, và việc học côn tay có thể để dành cho sau. Để cân đối loại xe và chi phí theo lịch trình, bạn nên đối chiếu thêm Xe nào phù hợp đi phố Hà Nội? Chọn theo nhu cầu, Đi Hà Nội hai người nên chọn xe gì cho phù hợp? và Đi Hà Nội nên chọn xe ga hay xe số?. Chọn hướng dẫn đúng trường hợp của bạn trước khi quyết định.