Hiệu lệnh của cảnh sát giao thông: giơ tay thẳng đứng, dang ngang và tiếng còi

Hiệu lệnh của cảnh sát giao thông gồm ba động tác tay theo Điều 11 khoản 3 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024: tay phải giơ thẳng đứng thì người ở mọi hướng phải dừng lại; một hoặc hai tay dang ngang thì người ở phía trước và phía sau người điều khiển phải dừng, còn người ở bên phải và bên trái được đi; tay phải giơ về phía trước thì người ở phía sau và bên phải phải dừng. Tiếng còi đi kèm động tác có nghĩa riêng, và theo thứ tự ưu tiên báo hiệu, hiệu lệnh của người điều khiển giao thông đứng trên cả đèn tín hiệu.

Bài này đối chiếu toàn văn Luật 36/2024/QH15 trên cổng hcc.nghean.gov.vn của tỉnh Nghệ An, trang phổ biến pháp luật của Hà Nội (bài đăng 15/01/2025), hai trang về Thông tư 69/2024/TT-BCA của Bộ Công an (trang Nghệ An đăng 25/11/2024 và trang Công an tỉnh Sơn La đăng 22/11/2024) và một bài của VOV cập nhật ngày 20/07/2025. Người viết đọc các trang này ngày 22/10/2026. Phần nào là ý riêng của người viết sẽ được ghi rõ là “gợi ý của người viết”. Bài không bàn thủ tục cảnh sát dừng xe kiểm tra giấy tờ, phạt nguội, động tác với gậy chỉ huy hay từng mẫu động tác trong phụ lục của thông tư.

Ba hiệu lệnh tay theo Điều 11 khoản 3 Luật 36/2024

Khoản 3 Điều 11 quy định hiệu lệnh của người điều khiển giao thông bằng ba điểm. Bảng dưới tóm tắt đúng câu chữ của điều luật.

Có một chỗ dễ đọc nhầm: các từ “phía trước”, “phía sau”, “bên phải”, “bên trái” trong điều luật đều đi liền với cụm “người điều khiển giao thông”. Theo cách đọc của người viết, hướng được tính từ thân người điều khiển, không phải từ người lái xe. Ví dụ minh họa, cũng là của người viết: nếu bạn chạy tới và thấy mặt người điều khiển, bạn đang ở phía trước người đó; nếu bạn chạy tới từ phía lưng, bạn đang ở phía sau; xe đến từ phía vai phải hoặc vai trái của người đó là xe ở bên phải hoặc bên trái. Với hiệu lệnh dang ngang, người ở phía trước và phía sau cùng phải dừng, còn xe đến từ hai bên người điều khiển đi qua.

Hiệu lệnh thứ ba có nhiều vế nhất. Người đi xe máy ở phía trước người điều khiển chỉ được “rẽ phải”: điều luật không nói người ở vị trí đó được đi thẳng hay rẽ trái. Chỉ người ở bên trái người điều khiển được đi tất cả các hướng. Điều luật cũng nói người đi bộ qua đường phải đi sau lưng người điều khiển, một chi tiết ít được nhắc nhưng nằm ngay trong cùng điểm c.

Điều 2 của luật giải thích ai là “người điều khiển giao thông”: theo khoản 10, đó là Cảnh sát giao thông và người được giao nhiệm vụ hướng dẫn giao thông trên đường bộ. Nghĩa là các hiệu lệnh ở trên áp dụng cho cả những người được giao hướng dẫn giao thông, không chỉ cảnh sát. VOV ngày 20/07/2025 cũng dẫn khoản 10 Điều 2 này.

Âm hiệu còi đi cùng động tác và ý nghĩa từng tiếng

Ngoài động tác tay, người điều khiển còn dùng còi. Theo trang Nghệ An (dẫn nguồn Chinhphu.vn) về Thông tư 69/2024/TT-BCA, thông tư quy định âm hiệu còi được dùng kết hợp với động tác chỉ huy, điều khiển giao thông đường bộ như sau.

Hai điểm cần lưu ý. Thứ nhất, bảng lấy từ một trang tổng hợp đăng lại, không phải từ văn bản thông tư; người viết chưa đọc toàn văn Thông tư 69/2024/TT-BCA nên chỉ nêu ý nghĩa như trang ghi. Thứ hai, trang cũng cho biết tại một số vị trí có tình hình trật tự, an toàn giao thông phức tạp, Cảnh sát chỉ huy, điều khiển giao thông được dùng loa gắn trên phương tiện hoặc loa pin cầm tay để nhắc nhở, hướng dẫn hoặc yêu cầu người tham gia giao thông chấp hành. Tức là trên đường có thể nghe cả còi lẫn lời nói, và cả hai đều thuộc công tác chỉ huy, điều khiển.

Gợi ý của người viết: ở nút giao đông và ồn, tiếng còi có thể bị tiếng động cơ và mũ bảo hiểm làm khó nghe. Khi nghe còi gần nút giao, hãy giảm tốc độ và tìm người điều khiển để xem động tác đi kèm, thay vì đoán ý nghĩa.

Thông tư 69/2024/TT-BCA: văn bản nào quy định chi tiết

Điều 11 khoản 14 của luật giao cho Bộ trưởng Bộ Công an quy định chi tiết khoản 3, tức phần hiệu lệnh. Văn bản chi tiết mà các trang đã đọc nhắc là Thông tư 69/2024/TT-BCA quy định về chỉ huy, điều khiển giao thông đường bộ của Cảnh sát giao thông. Việc gắn khoản 14 với thông tư này là cách nối của người viết, không phải câu nào của điều luật ghi tên thông tư.

Theo trang Công an tỉnh Sơn La đăng 22/11/2024, thông tư có hiệu lực từ ngày 01/01/2025 và thay thế Thông tư 26/2017/TT-BCA ngày 22/8/2017; gồm 04 chương, 24 điều và 12 biểu mẫu kèm theo. Trang này còn liệt kê vật dụng được trang bị cho cảnh sát chỉ huy, điều khiển giao thông: còi, gậy chỉ huy giao thông, găng tay trắng, áo phản quang, đèn pin, áo mưa và ủng đi mưa. Trang Nghệ An liệt kê bốn biểu mẫu động tác kèm tên gọi (mẫu số 04A là báo hiệu cấm lưu thông tất cả các chiều đường, mẫu số 05A là cho phép lưu thông, mẫu số 10 là báo hiệu bên phải dừng lại, mẫu số 12A là cho rẽ trái qua mặt) nhưng không mô tả vị trí tay bằng lời, nên bài không mô tả các mẫu này.

Về ngày ban hành, trang Nghệ An ghi thông tư ban hành ngày 20/11/2024; người viết còn gặp thông tin rằng một trang khác ghi ngày 12/11/2024 nhưng chưa đọc lại trang đó. Vì chưa thống nhất được, bài chỉ nêu số hiệu và ngày hiệu lực 01/01/2025, là hai thông tin trang Sơn La nêu rõ.

Hiệu lệnh đứng trên đèn tín hiệu: đèn đỏ mà cảnh sát cho đi

Khoản 2 Điều 11 xếp thứ tự ưu tiên khi chấp hành báo hiệu đường bộ, từ trên xuống dưới: hiệu lệnh của người điều khiển giao thông; tín hiệu đèn giao thông; biển báo hiệu đường bộ; vạch kẻ đường và các dấu hiệu khác trên mặt đường; sau đó là cọc tiêu, tường bảo vệ, rào chắn, đinh phản quang, tiêu phản quang, cột Km, cọc H; cuối cùng là thiết bị âm thanh báo hiệu đường bộ. Hiệu lệnh đứng đầu danh sách.

VOV ngày 20/07/2025 áp dụng thứ tự này vào một câu hỏi của độc giả. Bài viết rằng khi đến nút giao đèn đỏ đang sáng mà cảnh sát giao thông cho phương tiện di chuyển thì người tham gia giao thông phải theo sự điều tiết đó và không bị xử phạt; còn nếu không có người điều khiển ra hiệu cho đi mà người lái cố tình vượt đèn đỏ thì bị xử phạt. Đây là cách VOV giải thích, không phải câu chữ của điều luật; điều luật chỉ nêu thứ tự ưu tiên.

Từ thứ tự đó, người viết suy ra chiều ngược lại: nếu đèn xanh mà người điều khiển ra hiệu dừng thì hiệu lệnh cũng được xếp trước đèn. Điều luật không có ví dụ này, nên đây là suy luận của người viết, chưa phải điều trang nào đã đọc nói trực tiếp.

Điều 12 khoản 3 điểm n còn liệt kê “khu vực đang tổ chức kiểm soát giao thông đường bộ” trong các nơi người điều khiển phương tiện phải quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại để bảo đảm an toàn. Danh sách đầy đủ các tình huống như vậy nằm trong bài 13 trường hợp người đi xe máy phải quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại theo Điều 12. Còn chuyện ngã tư có đèn đỏ và quy tắc vượt đèn, mức phạt nói chung, đã có trong bài về vượt đèn đỏ, đi ngược chiều bằng xe máy.

Mức phạt khi xe máy không chấp hành hiệu lệnh của người điều khiển giao thông

Bài của trang phổ biến pháp luật Hà Nội đăng 15/01/2025 nêu, với người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy và xe tương tự, mức phạt tiền từ 4 triệu đến 6 triệu đồng đối với hành vi “không chấp hành hiệu lệnh, hướng dẫn của người điều khiển giao thông hoặc người kiểm soát giao thông”. Người thực hiện hành vi này bị trừ 04 điểm giấy phép lái xe, căn cứ điểm d khoản 7 và điểm b khoản 13 Điều 7 Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Trang gộp hành vi này cùng nhóm mức phạt 4–6 triệu đồng với đi ngược chiều, đi trên vỉa hè và không chấp hành đèn tín hiệu.

Cùng chủ đề, Điều 9 khoản 4 của luật liệt kê trong các hành vi bị nghiêm cấm việc “không chấp hành hiệu lệnh, hướng dẫn, yêu cầu kiểm tra, kiểm soát của người thi hành công vụ về bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường bộ”. Hai điều này nói cùng một hướng: điều luật cấm không chấp hành, còn nghị định đặt mức phạt.

Cần đọc mức phạt đúng giới hạn. Đó là khung tiền, không phải con số áp cho mọi trường hợp, và bài không thể nói một tình huống cụ thể, ví dụ vô tình hiểu nhầm một động tác, có bị coi là không chấp hành hay không; điều đó thuộc cơ quan có thẩm quyền. Nghị định 238/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ 15/08/2026, đã sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 168/2024/NĐ-CP theo trang tóm tắt của Bộ Công an (bản lưu ngày 21/10/2026); trang đó không nhắc đến mức phạt lỗi này, nhưng người đọc vẫn nên mở văn bản hiện hành để kiểm tra.

Kiểm tra văn bản hiện hành và gợi ý của người viết

Luật 36/2024/QH15 có hiệu lực từ 01/01/2025 và, theo đầu văn bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật 118/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/07/2026. Người viết so toàn văn Điều 11 trên cổng Nghệ An với bản hợp nhất (PDF trên datafiles.chinhphu.vn, người nghiên cứu trước lưu ngày 18/10/2026) và thấy ba điểm hiệu lệnh a, b, c của khoản 3 giống nhau; khác biệt duy nhất ở Điều 11 là tên người ban hành quy chuẩn kỹ thuật về báo hiệu đường bộ ở khoản 13, nay ghi Bộ trưởng Bộ Xây dựng thay cho Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải.

Thông tư 69/2024/TT-BCA, nếu sau này bị sửa hoặc thay, có thể đổi cả âm hiệu còi lẫn mẫu động tác. Gợi ý của người viết là đọc bản thông tư hiện hành trên cổng văn bản của Chính phủ hoặc cổng thông tin của Bộ Công an trước khi trích bảng âm hiệu ở trên cho người khác, và ghi lại ngày đọc, vì các trang nguồn của bài này chỉ phản ánh nội dung tại ngày 22/10/2026.

Một vài gợi ý lái xe, đều là ý của người viết chứ không phải quy định:

• Khi thấy người điều khiển giao thông ở phía trước, giảm tốc độ từ xa và nhìn tay trước khi nhìn đèn, vì hiệu lệnh được xếp trước đèn.
• Xác định mình đang ở phía nào của người điều khiển (trước, sau, bên phải, bên trái) rồi mới đối chiếu với bảng ở trên; đừng suy từ hướng xe của mình.
• Nếu không hiểu một động tác, dừng ở vị trí an toàn sau vạch dừng và quan sát cách các xe khác được cho đi, thay vì tăng ga đi thử.
• Người đi xe thuê ở Hà Nội, vốn ít quen nút giao đông, nên đi chậm hơn ở những nơi có lực lượng điều tiết giao thông để có thời gian đọc hiệu lệnh.

Nếu cảnh sát ra hiệu dừng xe để kiểm tra giấy tờ, căn cứ dừng xe, việc xuất trình giấy tờ và quyền của người lái được tổng hợp trong bài về cảnh sát giao thông dừng xe kiểm tra; bài này chỉ giải thích hiệu lệnh, không bàn thủ tục kiểm tra.

Nguồn tham khảo

• Toàn văn Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, cổng hcc.nghean.gov.vn của tỉnh Nghệ An, đọc 22/10/2026: Điều 2 khoản 10, Điều 9 khoản 4, Điều 11, Điều 12 khoản 3.
• Mức xử phạt vi phạm chấp hành báo hiệu đường bộ đối với người điều khiển xe máy, trang phổ biến pháp luật Hà Nội, đăng 15/01/2025, đọc 22/10/2026.
• Động tác chỉ huy, điều khiển giao thông đường bộ của Cảnh sát giao thông, cổng hcc.nghean.gov.vn, đăng 25/11/2024, đọc 22/10/2026: âm hiệu còi, loa.
• Quy định về chỉ huy, điều khiển giao thông đường bộ của Cảnh sát giao thông, cổng Công an tỉnh Sơn La, đăng 22/11/2024, đọc 22/10/2026: hiệu lực Thông tư 69/2024/TT-BCA.
• VOV: Vượt đèn đỏ theo hiệu lệnh của cảnh sát giao thông, tài xế có bị phạt nguội?, cập nhật 20/07/2025, đọc 22/10/2026.
• Chính phủ ban hành Nghị định số 238/2026/NĐ-CP, cổng Bộ Công an, bản lưu 21/10/2026.
• Văn bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH (PDF, tài liệu đọc thêm): https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2026/3/55-vbhn-vpqh.pdf