Lễ hội đình Nhật Tân ở phường Nhật Tân, quận Tây Hồ, theo các bài báo đã đọc, gắn với lễ tế của dân làng vào ngày 10 tháng Hai âm lịch hằng năm; Báo Đại Đoàn Kết cho biết lễ hội diễn ra hằng năm trong tháng Hai âm lịch và kéo dài ba ngày. Năm 2025 ngày chính hội rơi vào 9/3 dương lịch, tức 10 tháng Hai âm lịch, và điểm đặc biệt mà Báo Hà Nội Mới nêu là lễ phóng noãn vào lúc nửa đêm trên sông Hồng. Lễ hội nằm trong Danh mục 03 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia mà trang tin của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thông báo ngày 10/3/2025. Bài này ghi từng nguồn nói gì, không nêu ngày dương lịch của các năm sau và không mô tả những chi tiết nghi lễ mà nguồn không có.
Bài dựa trên bốn nguồn: trang tin của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (bvhttdl.gov.vn, đăng ngày 10/3/2025), bài của Báo Hà Nội Mới và bài của Báo PLVN (baophapluat.vn) cùng đăng ngày 07/03/2025, và bài của Báo Đại Đoàn Kết đăng ngày 09/03/2025. Các trang được đọc ngày 18/10/2026 và đối chiếu lại toàn bài ngày 19/10/2026. Các nguồn không nêu giờ từng nghi lễ, tuyến rước, phân luồng giao thông, chỗ gửi xe hay vé, nên bài không nêu những điều đó. Các chi tiết về Uy Linh Lang là tích được các bài báo kể lại và được gọi là tương truyền trong bài này, không thẩm định như sử liệu. Phần gợi ý ở cuối bài là lời khuyên chung của người viết, không phải thông báo của địa phương; địa danh ghi theo các bài báo năm 2025 và đơn vị hành chính có thể đã thay đổi.
Lễ hội đình Nhật Tân là lễ hội nào và đình thờ ai
Các bài báo gọi người làm lễ tế là nhân dân làng Nhật Tân và nêu địa điểm là phường Nhật Tân, quận Tây Hồ. Theo Hà Nội Mới và Báo PLVN, đình Nhật Tân xưa còn gọi là điện Nhật Chiêu, đến triều Khải Định đổi thành Nhật Tân. Đình thờ Đức Thánh Uy Đô Đại Vương Trần Linh Lang, gọi tắt là Uy Linh Lang, là con bà Chính Cung Minh Đức Hoàng Hậu. Báo PLVN thêm rằng Uy Linh Lang là người nổi tiếng thông minh, văn võ song toàn, xa gần đều biết tiếng.
Báo Đại Đoàn Kết viết, với cụm mở đầu “theo tài liệu lịch sử”, rằng đình Nhật Tân được xây dựng để thờ Đức Thánh Hoàng Làng, tức Đức Thánh Uy Đô Đại Vương Trần Linh Lang, một vị anh hùng có công lớn trong việc bảo vệ và phát triển vùng đất ven sông Hồng. Như vậy hai cách gọi “Đức Thánh Hoàng Làng” và “Uy Đô Đại Vương Trần Linh Lang” cùng chỉ một vị trong bài báo đó. Bài này gọi chung là Uy Linh Lang, theo cách gọi tắt của Hà Nội Mới và Báo PLVN.
Tích Uy Linh Lang theo các bài báo: Thiên tử quân, Dâm Đàm Đại Vương và đền Nhật Chiêu
Phần này kể lại tích mà các bài báo ghi, nên cần gọi là tương truyền. Theo Hà Nội Mới và Báo PLVN, vào thời Trần Nhân Tông giặc Nguyên Mông xâm lược nước ta; Báo PLVN nêu thêm là giặc đem 40 vạn quân do tướng Toa Đô cầm đầu. Uy Linh Lang dâng biểu xin vua cha cho đi đánh giặc; Báo PLVN cho biết ông còn viết bài hịch truyền kêu gọi và được nhân dân nô nức hưởng ứng. Ông lập đội quân xưng là “Thiên tử quân”, tiến đánh quân Nguyên và đại thắng.
Giặc tan, vua phong ông là Dâm Đàm Đại Vương. Hà Nội Mới giải thích đó là Đại Vương hồ Dâm Đàm, tên cũ của hồ Tây, còn Báo PLVN ghi trong ngoặc là Đại Vương Hồ Tây. Hai báo cùng ghi ông mất vào giờ Ngọ ngày 8-8 năm Canh Tý (1300), theo cách ghi của bài báo, và không nói đó là ngày âm lịch hay dương lịch. Theo Báo PLVN, vua thương tiếc nên cho xây đền tại chỗ ông mất để nhân dân hương khói phụng thờ, gọi là đền Nhật Chiêu và sắc phong là Hiển Minh Đức. Để tưởng nhớ công lao của ông, nhân dân làng Nhật Tân làm lễ tế vào ngày 10 tháng Hai âm lịch hằng năm; đây là mốc ngày mà cả Hà Nội Mới lẫn Báo PLVN cùng nêu.
Báo Đại Đoàn Kết viết rằng sáng 9/3 năm đó lễ hội đánh dấu đại lễ rước thần và kỷ niệm 760 năm ngày Đản sinh của ngài. Đó là cách nói của bài báo; bài này không kiểm chứng con số 760 và không dùng nó để tính năm sinh.
Ngày 10 tháng Hai âm lịch và lễ hội ba ngày: các mốc ngày theo nguồn
| Mốc | Nguồn | Nội dung |
|---|---|---|
| Lễ tế của dân làng | Hà Nội Mới, Báo PLVN | Ngày 10 tháng Hai âm lịch hằng năm, để tưởng nhớ công lao của Uy Linh Lang |
| Thời gian của lễ hội | Báo Đại Đoàn Kết | Hằng năm vào tháng Hai âm lịch, kéo dài ba ngày với nhiều hoạt động đặc sắc |
| Ngày chính hội năm 2025 | Báo PLVN, đăng 07/03/2025 | Ngày 9/3, tức 10/2 âm lịch |
| Sáng 9/3 | Báo Đại Đoàn Kết, đăng 09/03/2025 | Lễ hội truyền thống đánh dấu đại lễ rước thần |
Có ba điều cần đọc kỹ trong bảng này. Thứ nhất, lễ hội kéo dài ba ngày trong tháng Hai âm lịch, nhưng nguồn không nói ba ngày đó là những ngày nào. Chỉ biết ngày 10 là ngày tế và năm 2025 ngày chính hội trùng ngày 10, nên đừng suy ra ngày bắt đầu hay ngày kết thúc. Thứ hai, hai bài báo viết “năm nay” hoặc “9/3” mà không ghi năm trong đoạn nói về ngày hội; nhờ ngày đăng ghi trên các trang (07/03/2025 và 09/03/2025) mà biết đó là năm 2025. Thứ ba, 9/3 là ngày dương lịch của năm 2025 ứng với 10 tháng Hai âm lịch; năm khác thì ngày dương lịch khác, nên bài không nêu ngày dương lịch của năm sau.
Một chi tiết thời gian cũng đáng lưu ý: bài của Báo PLVN đăng ngày 07/03/2025, trước ngày chính hội hai ngày. Vì vậy phần chương trình trong bài đó là mô tả của năm 2025 trước khi lễ hội diễn ra, không phải tường thuật sau sự kiện. Bài của Báo Đại Đoàn Kết đăng ngày 09/03/2025, đúng vào ngày chính hội.
Chương trình năm 2025 theo các bài báo: tế yết, bao sái tượng, dâng hương, giải Linh Lang và phóng noãn
| Nghi lễ hoặc hoạt động | Nguồn | Điều nguồn nói | Điều nguồn không nói |
|---|---|---|---|
| Khai hội với lễ tế yết và lễ bao sái tượng | Báo PLVN | Tổ chức tại đình Nhật Tân | Không giải thích hai nghi lễ, không nêu giờ |
| Lễ dâng hương | Báo PLVN | Sau đó nhân dân và khách thập phương vào làm lễ dâng hương | Không nêu giờ, điều kiện hay đường vào |
| Lễ trao giải Linh Lang lần thứ XXIII | Báo PLVN | Diễn ra cùng với chương trình năm đó | Không giải thích giải Linh Lang |
| Đại lễ rước thần | Báo Đại Đoàn Kết | Sáng 9/3 | Không nêu tuyến, số kiệu hay số người |
| Lễ phóng noãn | Hà Nội Mới, Báo PLVN | Vào lúc nửa đêm trên sông Hồng | Không mô tả cách làm |
| Hoạt động văn hóa và thể thao | Hà Nội Mới, Báo PLVN | Nhiều hoạt động mang lại sự tươi vui, mới mẻ cho nhân dân và du khách | Không liệt kê cụ thể |
Bảng cho thấy chương trình trong các nguồn gồm nghi lễ ở đình, hoạt động dành cho nhân dân và khách đến dâng hương, một giải thưởng mang tên Linh Lang và một nghi lễ ban đêm trên sông. Các nguồn không xếp các việc này vào ba ngày hội cụ thể, nên bài không dựng thành lịch từng ngày. Nếu bạn gặp một lịch chi tiết từng giờ trên mạng, hãy hỏi nguồn của lịch đó thay vì mặc định tin.
Lễ phóng noãn nửa đêm trên sông Hồng: điều nguồn nói và không nói
Hà Nội Mới và Báo PLVN dùng cùng một câu: điểm đặc biệt tại lễ hội truyền thống đình Nhật Tân là tổ chức lễ phóng noãn vào lúc nửa đêm trên sông Hồng. Ngoài câu đó, các nguồn đã đọc không mô tả lễ phóng noãn: không nói cách làm, vật phẩm, số lượng, vị trí cụ thể trên sông, người thực hiện hay việc khách có được xem hay không. Bài này cũng không giải thích nghĩa của từ “phóng noãn” vì nguồn không giải thích, và nhắc người đọc thận trọng với những mô tả chi tiết không ghi nguồn.
Với người muốn xem, câu của nguồn chỉ cho biết nghi lễ diễn ra ban đêm, trên sông. Vì nguồn không nói khách có được xem hay xem ở đâu, gợi ý của người viết là chờ thông báo của phường và không tự ý ra bãi sông hoặc ven nước vào ban đêm.
Ghi danh di sản văn hóa phi vật thể quốc gia: lễ đón nhận ngày 6/3/2025 và Quyết định số 546, 547, 548
Hà Nội Mới đăng ngày 07/03/2025 cho biết phường Nhật Tân vừa đón nhận Quyết định công nhận Lễ hội đình Nhật Tân là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; chú thích ảnh trong bài ghi Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương trao Bằng công nhận cho phường vào tối 6-3. Báo PLVN cùng ngày nêu rõ tối 6/3 Đảng ủy, Ủy ban nhân dân và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc phường Nhật Tân tổ chức lễ đón nhận, có Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương cùng đại biểu Quốc hội thành phố, lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, quận Tây Hồ, nhân dân và du khách tham dự.
Trang tin của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đăng ngày 10/3/2025 cho biết Bộ đã ban hành các Quyết định số 546, 547, 548/QĐ-BVHTTDL về việc công bố Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Ba di sản được đưa vào danh mục lần này gồm Lễ hội Đình Nhật Tân (quận Tây Hồ, Hà Nội), Lễ hội Chrôi Rum Chếk (Lễ hội Phước Biển) của người Khmer thị xã Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng, và Tri thức trồng và chế biến cà phê Đắk Lắk; chúng thuộc hai loại hình là lễ hội truyền thống và tri thức dân gian. Trang tin không nói quyết định nào ứng với di sản nào, và các bài báo đã đọc không nêu số hay ngày của quyết định dành cho Lễ hội đình Nhật Tân, nên bài này không gán số quyết định cho lễ hội.
Theo cả hai bài báo, Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Nhật Tân cho biết lễ hội là sợi dây kết nối các thế hệ người dân địa phương với con em quê hương đang sống ở mọi miền Tổ quốc, góp phần bảo tồn, phát huy giá trị lịch sử, văn hóa truyền thống dân tộc. Báo PLVN còn thuật lại định hướng nêu tại buổi lễ: phường phối hợp xây dựng kế hoạch bảo tồn, rà soát quy hoạch khu đình để gìn giữ không gian tổ chức lễ hội, và Bí thư Quận ủy Tây Hồ đề nghị tiếp tục nghiên cứu, tư liệu hóa lễ hội, tổ chức hoạt động giáo dục, truyền dạy cũng như tăng cường kết nối lễ hội với du lịch. Đó là định hướng được phát biểu tại buổi lễ; các nguồn không nói chương trình tham quan hay dịch vụ nào đã được triển khai.
Cách xem lễ hội đình Nhật Tân cho đúng phép tắc
Các nguồn không có chương trình từng giờ, tuyến rước, chỗ gửi xe hay điều kiện dành cho khách, nên phần này là gợi ý chung của người viết, không gán cho cơ quan hay tờ báo nào.
- Hỏi ba ngày hội của đúng năm bạn định đi. Nguồn chỉ nói lễ hội kéo dài ba ngày trong tháng Hai âm lịch và ngày 10 là ngày tế. Hãy tìm thông báo của phường hoặc của ban quản lý di tích để biết ngày bắt đầu và kết thúc.
- Đổi ngày âm lịch sang dương lịch của đúng năm. Năm 2025 ngày 10 tháng Hai âm lịch là 9/3, nhưng năm khác sẽ khác. Bài hội Gióng Phù Đổng và đền Sóc: hai mùa hội ở hai nơi, mốc âm lịch và cách xem hội cho đúng có các ví dụ có nguồn về cách đọc mốc âm lịch.
- Chọn phần bạn muốn xem. Đại lễ rước thần diễn ra vào sáng ngày chính hội năm 2025 theo Báo Đại Đoàn Kết; lễ dâng hương dành cho nhân dân và khách thập phương theo Báo PLVN; lễ phóng noãn diễn ra lúc nửa đêm và nguồn không nói khách có xem được hay không.
- Ăn mặc kín đáo, lịch sự và hỏi trước khi chụp ảnh. Bài trang phục, ứng xử và chụp ảnh khi vào đền chùa ở Việt Nam tổng hợp lời khuyên chung từ cổng du lịch quốc gia và các trang tư vấn nước ngoài.
- Giữ khoảng cách với đoàn rước và khu hành lễ. Không chắn lối đi của đoàn, không chen vào nơi làm lễ, và làm theo hướng dẫn của ban tổ chức khi dâng hương.
- Đừng tin lịch từng giờ không có nguồn. Các nguồn đã đọc không có giờ giấc nên một lịch chi tiết chỉ đáng tin khi nêu rõ cơ quan hay ban tổ chức công bố.
Nếu đi xe máy, đây cũng chỉ là gợi ý chung. Những ngày hội ở khu dân cư thường đông người đi bộ, nên hãy đi chậm, gửi xe ở chỗ được chỉ dẫn và không dựng xe chắn lối vào đình. Bài giữ thăng bằng khi đi chậm bằng xe máy trên đường đông và ngõ hẹp có các kỹ thuật cho những đoạn như vậy.
Nếu bạn muốn ghép buổi xem hội với một buổi đi quanh khu vực, bài Hồ Tây Hà Nội có gì chơi: 15 địa điểm đẹp và nơi ngắm hoàng hôn gợi ý các điểm khác ở khu Tây Hồ. Để xếp lễ hội vào lịch tham quan rộng hơn, bài top địa điểm du lịch đẹp ở Hà Nội và bài du lịch Hà Nội một ngày nên đi đâu cho người lần đầu giúp chọn điểm đến và sắp thời gian.
Những điều bài này chưa thể khẳng định
- Ngày dương lịch của lễ hội ở các năm sau năm 2025, và ba ngày hội cụ thể của từng năm.
- Giờ của từng nghi lễ, tuyến rước, phân luồng giao thông, chỗ gửi xe, vé hay điều kiện dành cho khách.
- Cách thực hiện lễ phóng noãn, ý nghĩa của lễ bao sái tượng và nội dung của giải Linh Lang.
- Việc khách có được xem lễ phóng noãn hay dự đại lễ rước thần hay không.
- Số hiệu và ngày của quyết định ghi danh dành riêng cho Lễ hội đình Nhật Tân.
- Tính xác thực lịch sử của tích Uy Linh Lang và của con số “760 năm ngày Đản sinh”; đó là cách các bài báo kể lại.
- Địa giới hành chính hiện hành của khu vực đình Nhật Tân sau năm 2025.
Nguồn tham khảo
- Bộ VHTTDL công bố Danh mục 03 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đăng ngày 10/3/2025, đọc ngày 18/10/2026.
- Lễ hội đình Nhật Tân (Tây Hồ) được vinh danh di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, Báo Hà Nội Mới, đăng ngày 07/03/2025, đọc ngày 18/10/2026.
- Vinh danh di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội đình Nhật Tân, Báo PLVN, đăng ngày 07/03/2025, đọc ngày 18/10/2026.
- Lễ hội Đình Nhật Tân: Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, nơi hội tụ giá trị tâm linh và truyền thống, Báo Đại Đoàn Kết, đăng ngày 09/03/2025, đọc ngày 18/10/2026.